Moord in Kalmukkië

De schaakbladen staan vol verhalen over FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov, maar soms ook dringt zijn naam tot de grote internationale pers door. Bijvoorbeeld toen hij een paar jaar geleden in strijd met de Russische grondwet zonder tegenkandidaat gekozen werd tot president van Kalmukkië.

Of toen hij daar het parlement afschafte en de afgevaardigden financieel schadeloos stelde. Ook toen hij de match om het wereldkampioenschap in Irak wilde houden en Saddam Hoessein de Nobelprijs voor de Vrede waardig achtte, werd het buiten schaakkringen opgemerkt. En een paar maanden geleden schreven Amerikaanse en Engelse bladen dat hij op vindingrijke manier ontkomen was aan een commissie uit Moskou die in de Kalmukse hoofdstad Elista onderzoek wilde doen naar financiële malversaties. Iljoemzjinov zou zich met zijn hele regering voor vakantie op de Krim teruggetrokken hebben en de zaken thuis door een paar studenten hebben laten waarnemen, zodat er niemand was die de vragen van de commissie kon beantwoorden. In de financiële tijdschriften wordt Iljoemzjinov soms genoemd als een zeer rijk rijk man. Over het algemeen is de belangstelling van de internationale pers voor Kalmukkië gering.

Maar vorige week gebeurde er iets schokkends in Elista. De journaliste Larisa Joedina werd vermoord. Ze was de hoofdredactrice van Sovjetskaja Kalmykia, de enige oppositionele krant in Kalmukkië. Eigenlijk niet echt in Kalmukkië. De krant moest sinds een aantal jaren buiten het land, in Volgograd, gedrukt worden, maar werd nog wel in het land verspreid en ook had de krant nog een kantoor in Elista. De krant schreef over de banden tussen de politiek, de zakenwereld en de onderwereld in Kalmukkië. Volgens Joedina werden haar medewerkers geregeld in elkaar geslagen en was er een poging tot brandstichting gedaan. De journalist Thomas de Waal van The Times beschreef maandag hoe hij twee jaar geleden, nadat hij een bezoek aan Joedina had gebracht, door de Kalmukse autoriteiten zeer onvriendelijk behandeld werd. Een afgesproken interview met Iljoemzjinov werd afgezegd. Diens secretaris zei dat hij zeer teleurgesteld was over het gedrag van De Waal en dat hij een klacht bij zijn bazen van The Times zou indienen.

Op 7 juni werd Joedina opgebeld door iemand die zei dat hij informatie had over financiële misdragingen van Iljoemzjinov. Ze maakte een afspraak, ging weg en kwam niet meer terug. Een paar dagen later werd haar lichaam gevonden met ingeslagen schedel en met messteken.

Volgens de politie was het een gewone criminele zaak, die niet met politiek te maken had. De echtgenoot van Joedina beschuldigde (volgens een verslag van Wierd Duk in Het Parool) Iljoemzjinov. Haar collega's op de krant denken er net zo over en de begrafenis van Joedina werd volgens Duk een protestdemonstratie waar meer dan duizend mensen kwamen.

Zou Iljoemzjinov er echt de hand in hebben? Ik ben geneigd te denken dat hij er te intelligent voor is. Op het FIDE-congres in Jerevan 1996 was Ignatius Leong, de uit Singapore afkomstige secretaris van Iljoemzjinov, erg bang. Hij had ruzie met zijn baas gekregen. Hij zei dat hij niet zozeer bang was voor Iljoemzjinov zelf, maar voor Kalmukken die zoveel van hun leider hielden dat ze misschien iets onverstandigs zouden doen.

Maandag liet president Jeltsin weten dat de zaak tot de bodem uitgezocht zou moeten worden en dat de plaatselijke autoriteiten niet zonder meer vertrouwd konden worden. Een dag later bekenden twee voormalige medewerkers van Iljoemzjinov aan een officier van justitie van de Russische Federatie dat zij de moord gepleegd hadden.

De aanval is de beste verdediging. Twee dagen eerder, op zondag, had Iljoemzjinov op de Russische televisie aangekondigd dat hij zich kandidaat zou stellen bij de volgende Russische presidentsverkiezingen. Misschien als onafhankelijk kandidaat, misschien ook voor de Communisten of voor de Agrariërs. Hij zei dat hij zich buiten Kalmukkië nog wat meer zou moeten profileren om een kans te hebben.

Hoe gaan de schaakzaken intussen? Aan de bouw van het olympisch dorp voor de schaakolympiade in oktober wordt in Elista hard gewerkt. Met de uitbreiding van het vliegveld schijnt het minder goed te gaan. En of in december het FIDE-wereldkampioenschap in Las Vegas door zal gaan, is ook lang niet zeker. Vinden de burgers van Las Vegas het wel prettig om zaken te doen met een president die in eigen land van politieke moord beschuldigd wordt? De heren die in Las Vegas de dienst uitmaken zijn ook niet altijd brandschoon geweest, maar dat is misschien een reden te meer om slechte publiciteit te vermijden. “Maffia mijdt schaakbond wegens slechte naam.“ Misschien zullen we die krantenkop nog lezen.

Iets vrolijkers. Viktor Kortchnoi, de Verschrikkelijke, de Onverslijtbare, de Verbazingwekkende, won begin juni een toernooi in Sarajevo met de score van 7 uit 9 en een toernooiprestatierating van 2831. Niveau Kasparov en dan nog iets er bovenop. Het was een beetje een Nederlands toernooi. Behalve de echte Nederlander Jeroen Piket waren er nog vier spelers die in Nederland wonen of er gewoond hebben: Sokolov en Nikolic (Nederlanders van nu) en Kortchnoi en Kurajica (Nederlanders van vroeger). Sokolov, Nikolic en Piket konden vast aan elkaar wennen voor het kampioenschap van Nederland, dat morgen in Rotterdam begint. Sokolov deed het in Sarajevo verreweg het beste van de drie, hij werd tweede met 6,5 punt.

Wit Kortchnoi-zwart Kozul

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 0-0 6. Lc1-g5 c7-c6 7. Dd1-d2 Pb8-d7 8. Pg1-h3 a7-a6 9. d4-d5 c6xd5 10. c4xd5 Pd7-b6 11. Ph3-f2 e7-e6 12. d5xe6 Lc8xe6 13. Ta1-d1 Dd8-e8 14. Lg5-e3 Pb6-a4 15. Pc3xa4 De8xa4 16. b2-b3 Da4-a3 17. Lf1-e2 Tf8-c8 18. 0-0 Pf6-d7 19. f3-f4 Lg7-c3 20. Dd2xd6 Lc3-b4 21. Dd6-d4 Lb4-c3 22. Dd4-d3 Da3xa2 23. Le2-g4 Le6xg4 24. Pf2xg4 Pd7-f6 25. Pg4-h6+ Kg8-g7 26. e4-e5 Pf6-g8

27. Ph6xf7 Lc3-b4 28. f4-f5 Tc8-c3 29. f5-f6+ Kg7-f8 30. Dd3-d7 Zwart gaf op.

Wit Sokolov-zwart Dizdarevic

1. d2-d4 e7-e6 2. c2-c4 Lf8-b4+ 3. Lc1-d2 a7-a5 4. Pb1-c3 Pg8-f6 5. e2-e4 d7-d6 6. Lf1-d3 e6-e5 7. a2-a3 Lb4xc3 8. b2xc3 c7-c5 9. Pg1-e2 Pb8-c6 10. 0-0 0-0 11. f2-f3 Pf6-d7 12. Ld2-e3 a5-a4 13. Ta1-b1 Ta8-a6 14. f3-f4 Pc6-a5 15. Pe2-g3 Pa5-b3 16. Ld3-c2 Tf8-e8 17. Pg3-h5 Pd7-f8 18. f4-f5 e5xd4 19. Dd1-g4 Pf8-g6 20. c3xd4 c5xd4 21. Le3-f2 Dd8-e7 22. Lc2xb3 a4xb3 23. Tb1xb3 Ta6-c6 24. Dg4-d1 Pg6-e5 25. Lf2xd4

25...Kg8-h8 26. f5-f6 Zwart gaf op.