'Jullie zijn voor ons de boeman'

Het is een week na de Belgische overwinning (0-0) op Nederland. Mark Uytterhoeven, een van de bepalende gezichten van de Vlaamse zender VRT, is dagelijks te zien in de programma's rond het WK. Vorige week gedroeg hij zich als een 'Hollandhater'.

Slechts vijf Nederlanders mochten vorige week zaterdag plaatsnemen tussen het publiek in de Brusselse studio, voor het programma ter omlijsting van de wedstrijd Nederland-België. Bij het WK'94 werden nog twee bussen Nederlanders toegelaten. Maar presentator Mark Uytterhoeven vond ze te luidruchtig.

“Vorige keer zat het vol Nederlandse voetbalsupporters en die mensen zijn niet te regisseren”, zei hij onlangs in een interview. “Het probleem was dat de Nederlanders toen al voor de wedstrijd zaten te zingen”, verduidelijkt hij nu. “In dat interview maakte ik de vergelijking met kinderen en dieren, omdat die ook niet te regisseren zijn. Maar mijn woorden zijn verkeerd weergegeven en er werd geschreven dat ik Nederlanders vergeleek met beesten.”

Omdat volgens Uytterhoeven in interviews altijd woorden worden verdraaid, spreekt hij liever niet met journalisten. Maar bij wijze van uitzondering, wil hij nu wel iets zeggen over zijn commentaar na de wedstrijd van vorige week.

Geërgerd werd in Nederland gereageerd omdat Uytterhoeven gniffelde bij de beelden van Lorenzo Staelens die zich theatraal liet vallen na de por van Kluivert, die woedend was omdat hij 'verkrachter' werd genoemd. Misplaatst leedvermaak van Belgische zijde? “Het was de Nederlander Rick de Leeuw die begon met lachen”, protesteert Uytterhoeven. “We hebben er inderdaad wat om gelachen, maar we zagen ook niet precies wat er gebeurd was. Bovendien, ik heb zelf twintig jaar gevoetbald en ik weet dat er voortdurend woorden vallen als lapswans, lul en Jeannette (homo). Als je daar niet tegen kunt!”

Zoals na iedere wedstrijd waarin de Rode Duivels spelen, konden na de wedstrijd Nederland-België de kijkers hun hart luchten. Een Nederlander die begrip had voor het defensieve spel van de Belgen, kreeg van Uytterhoeven te horen: “Een positieve Nederlander. Het bestaat.” Het was, zegt hij nu, een reactie op de twee negatieve Nederlanders die als eersten belden. “Ik was geschrokken van die reacties. De eerste zei heel venijnig, toen ik hem interrumpeerde, 'ik was wel aan het praten, hoor'. Hij bevestigde het cliché van de Nederlanders. Dat kan niet, dat iemand zo onbeleefd is. De tweede beller was redelijk beleefd, maar zei aan het eind: “Ik kijk wel nooit meer naar de Belgen.” Daarna kregen we veertig telefoontjes van Nederlanders die zich verontschuldigden. Dat is ook typisch Nederlands.”

Zijn reactie op de derde beller leverde hem in deze krant de titel 'Hollandhater' op. “Dat ben ik absoluut niet”, zegt Uytterhoeven. “Maar ik vind wel, zo lang het folkloristisch blijft, is het een plezierig element bij het voetbal. Jullie zijn voor ons de boeman. En jullie hebben dat zelf met de Duitsers.” Daarom ook waren ze in de Brusselse studio zo verbaasd dat Nederlanders belden over het laffe spel van de Belgen. “We hadden er geen idee van dat het laf werd gevonden. Bij ons gaf dat de reactie van: wààààh, onze prestatie wordt geminimaliseerd. Wij waren echt blij met het gelijk spel tegen de reus van het wereldvoetbal.”

De 41-jarige Mark Uytterhoeven is in Nederland vooral bekend als presentator van Tien voor Taal. Hij werd dit seizoen opgevolgd door de Vlaming Tom Lenaerts, die volgens copresentatrice Tineke Verburg toegankelijker en voorspelbaarder is. “Na twee seizoenen ben ik er mee opgehouden”, zegt Uytterhoeven. “Dat heeft niets met afkeer te maken. Ik doe nooit iets meer dan twee keer. Behalve nu de wereldbeker voetbal.”

In België is Uytterhoeven al jarenlang een Bekende Vlaming (BV). Praatprogramma's als Het Huis van Wantrouwen en Morgen Maandag waren er razend populair. Uytterhoeven stal de show met zijn ad remme optreden. Na die populaire programma's zei hij nooit meer iets voor het grote publiek te willen maken. Nog altijd krijgt hij het benauwd als hij denkt aan de 'massahysterie'. Maar voor het WK maakt hij een uitzondering, omdat het daarbij gaat om de sport en minder om de presentator.

Uytterhoeven, bijna altijd gekleed in een trui, presenteert heel natuurlijk. Praten is zijn sterke kant. Hij praat snel en meestal geestig. Bewegen op het scherm noemt hij zelf zijn zwakste eigenschap. “Als er een superlatief van houten zou bestaan, ben ik de houtsten klaas van het Nederlands taalgebied”, zei hij onlangs tegenover het weekblad Humo.

Uytterhoeven werkt voor het vorig jaar opgerichte en bijzonder succesvolle productiehuis Woestijnvis. Hij leverde er onder meer ideeën voor Man bijt hond, een satirisch programma voor de publiekszender België 1 met korte interviews en huis-tuin-en-keuken reportages, over bijvoorbeeld een boer die jarenlang in stof en lawaai woont omdat op een paar meter van zijn boerderij een snelweg wordt aangelegd. Volgens oprichter Wouter Vandenhaute van Woestijnvis haalde zijn bedrijf met Uytterhoeven “een creatieve en inspirerende figuur in huis”.

Uytterhoeven, die Nederlands studeerde maar toch maar geen leraar werd, begon zijn carrière in 1980 als sportjournalist bij de openbare omroep. Zelf geeft hij toe dat hij de eerste televisiejaren slecht was. “Ik was mezelf constant aan het overregisseren. Nu slaag ik er vooral zeer goed in om al mijn slechte kanten te verstoppen”, zei hij tegen Humo. “Het enige wat ik kan, is praten. Ik moet het van mijn mond hebben. En van mijn ogen.”

In 1991 stapt Uytterhoeven over van sport naar amusement. Hij maakte de uitstap naar Tien voor Taal, omdat hij wou zien of hij ook een programma kon presenteren dat hij niet zelf had verzonnen. “Heel aangenaam om te doen”, aldus Uytterhoeven, die en passant een misverstand uit de weg werkt. “Wij wonnen altijd - niet omdat Vlamingen altijd beter zijn in Nederlands maar omdat wij naast een omroepster twee Neerlandici zetten, tegenover drie Tros-omroepsters van jullie. Wij zijn opportunistischer, jullie willen goed overkomen op tv.”

Vorig jaar begon op de vernieuwde Vlaamse zender Canvas (op het tweede Belgische net) zijn programma Alles kan Beter, een bijtende persiflage op politici, nieuwslezers en tv-presentatoren. “Het allerbeste dat ik ooit heb gemaakt”, vindt hij. “Ik was daar maniakaal mee bezig.” Dit najaar komt er een nieuwe reeks van Alles kan Beter. Maar na het WK gaat Uytterhoeven, zelf een verwoed fietser, eerst de laatste week van de Tour de France becommentariëren.

België-Mexico, inleiding en omkadering Mark Uytterhoeven, met studiogasten en publiek, Belg.2, 16.25-20.00u. IDEE 22, telefonische reacties van kijkers na de wedstrijd. Belg.2, 20.20-20.50u.