Jammeren is ook muziek

Na een vrijwel onafgebroken serie toernooiverslag-impressies, eindelijk even rust aan het front. Ik maak graag van deze adempauze gebruik om u te wijzen op twee bijzondere bridgeprodukten die mij de laatste tijd onder ogen zijn gekomen. Maar voor ik verder ga, mag u eerst proberen deze twee biedproblemen op te lossen.

1. Oost gever, Allen kwetsbaar ♠- ♡V10975 ♦AV10964 ♣A5

West Noord Oost Zuid 1♠ 2♠(1) 3♠ 4♡ 4♠ ?

1) harten en een lage kleur ('Michael's cuebid')

Wat biedt u met deze zuidhand en waarom?

2. Noord gever, OW kwetsbaar ♠9843 ♡V63 ♦982 ♣963

West Noord Oost Zuid 3♡ 5♦ ?

Heeft u als zuid nog iets in de melk te brokkelen en zo ja, wat?

Probleem 1 heb ik gehaald uit een biedwedstrijd. Wilt u weten wat een biedwedstrijd is, dan mag ik u aanraden eens te kijken in een boekje dat kortelings is verschenen: Bridge van A tot Z. Van A tot Z is een encyclopedie van bekende (en soms minder bekende) bridgebegrippen, verzameld en uitgelegd door Toine van Hoof. De voormalige bridgemedewerker van de Volkskrant, bij wie het streven naar perfectie hoog in het vaandel staat, lijkt er inderdaad in geslaagd een behoorlijk compleet overzicht van gangbare uitdrukkingen uit de bridgewereld aan het papier te hebben toevertrouwd. Het is voor het eerst dat een dergelijk werk in de Nederlandse taal en geënt op het Nederlandse bridge wordt gepubliceerd en mag alleen al om die reden in geen enkele serieuze bridgebibliotheek ontbreken.

Wat zegt Van A tot Z over een biedwedstrijd? 'Een wedstrijdvorm voor paren, waarin spellen uitsluitend geboden en dus niet afgespeeld worden. Het bieden van de tegenpartij, dat zich veelal tot passen beperkt, wordt aangegeven door een derde persoon die tevens voor een ordentelijk verloop van de wedstrijd zorg draagt. Elk door een paar geboden eindcontract krijgt een tevoren vastgestelde waardering (doorgaans op een schaal van nul tot tien). Het paar dat op de serie spellen de meeste punten vergaart, is winnaar.'

Zo heeft elk zichzelf respecterend bridgeblad een biedwedstrijd of een biedpanel. Het toonaangevende Amerikaanse The Bridge World kent al sinds mensenheugenis de Master Solvers' Club, een biedpanel waarin experts uitspraken doen over biedproblemen onder leiding van een of twee andere experts. Onlangs heeft het Canadese Bridge Base Inc. een diskette uitgebracht met drie jaargangen van de Master Solvers' Club. In dit overzichtelijk stukje software zijn een kleine 300 biedproblemen opgenomen die door Amerikaanse topspelers van commentaar zijn voorzien. Hoewel het biedsysteem, de Bridge World Standard, enige typische Amerikaanse trekjes heeft, is het natuurlijk van aard en prima te volgen. Een leuke gadget is de optie om zelf in het panel plaats te nemen en, net zoals de experts, het eigen bod van tekst en uitleg te voorzien. De flop leent zich daarom bij uitstek voor een partnershiptraining.

Biedprobleem nr. 1 van deze rubriek heb ik uit de januari 1996 serie van de Master Solvers' Club. Ik vond het als probleemstelling boeiend, vooral omdat de oplossingen (tien in totaal) zoals de experts die aanreikten, onderling nogal verschilden. Als slechtste bod werd 5♣ beoordeeld en als beste rolde 5♦ uit de bus. Tweevoudig wereldkampioen Chip Martel over die laatste keuze: '5♦. Dat je nog een keer moet bieden is duidelijk. Waarom dan niet je langste en beste kleur? Mochten ze nog een keer met 5♠ langskomen, dan helpt het partner ook beter de juiste beslissing te nemen. Slem is zeker niet uitgesloten, maar echt niet op een intelligentere manier te bereiken.' Dat de heren experts niet altijd even zachtzinnig met elkaar omgaan bewijst de kritiek op een van de andere keuzes: 'Some panelists voted for 5♣. But since we like them we won't print their comments. Let us just hope that Messrs. Cayne, Eisenberg and Kaplan (oops) think they have already shown diamonds in Bridge World Standard. Or maybe they are masochists who enjoy four-two fits.'

Biedprobleem 2 is helemaal een bijzonder geval. Ik haalde hem uit Van A tot Z toen ik de betekenis wilde weten van de uitdrukking striped-tailed ape double. Dit aap-met-gestreepte-staart-doublet wordt in Van A tot Z uitgelegd als een doublet op een manchebod van de tegenstanders met als doel hen ervan te weerhouden een (in de ogen van de dubbelaar onverliesbaar) slem uit te bieden. Het doublet is zo genoemd omdat de dubbelaar na een (voor de tegenpartij lucratief) redoublet als een aap met een gestreepte staart (tussen de benen) wegvlucht. Komt er geen redoublet dan is bijvoorbeeld 4♡ gedoubleerd +2 niet-kwetsbaar 790 nog altijd beduidend minder dan 980 (6♡ contract). Dus, u voelt hem al aankomen, het juiste antwoord op probleem 2 is doublet. In zijn boek laat Van Hoof deze typerende hand (kwartslag gedraaid) zien:

Noord gever Noord OW kw. ♠ 5 ♡ B97542 ♦ 10 ♣ B8752 West Oost ♠ AHVB102 ♠ 76 ♡ 108 ♡ AH ♦ 6 ♦ AHVB7543 ♣ AHV4 ♣ 10 Zuid ♠ 9843 ♡ V63 ♦ 982 ♣ 963

'Na de preëmptieve 3♡-opening van zijn partner kon zuid er vergif op innemen dat OW slem konden maken. Zijn doublet op 5♦ bracht west ernstig aan het twijfelen. Hij volstond met 5♠ en maakte even later in dat contract jammerend alle slagen.' Tot zover Van A tot Z. Wat Van Hoof niet vermeldt is dat hij zelf degene was die het geniale doublet had verzonnen op 5♦. Het spel is afkomstig uit het in 1991 verspeelde Koning en Hartman Circuit. Nu, jaren later, erkent Van Hoof dat het gejammer van de westspeler, onmiddellijk na afloop van het spel, hem destijds als muziek in de oren had geklonken. Besproken: The Master Solvers' Club, 3.5 inch diskette (Windows 3.1 en 95). Te verkrijgen bij Hoog Laag Bridgeprodukties, Amsterdam, http://www.bridgeplaza.com en speciaalzaken, ƒ 69,95 en Bridge van A tot Z door Toine van Hoof, Het Spectrum, ISBN, 9027445400, ƒ 24,90, verkrijgbaar bij de boekhandel.