AEX ontkoppelt

AMSTERDAM, 20 JUNI. Oude verbanden waren even zoek deze week op het Damrak. De vaste metgezellen waarmee de AEX-index meestal gelijk oploopt gingen ieder huns weegs, en de index zelf leek de weg kwijt. Neem de dollar, waarvoor Nederlandse aandelen samen met Zwitserse in Europa het meest gevoelig zijn. Op maandag bereikte de munt tegenover de gulden nog met 2,0420 de hoogste koers sinds 13 april, om vervolgens terug te zakken naar rond de 2,02 gulden. De AEX reageerde tegendraads: op maandag dook die juist met 18 punten omlaag tot 1154 punten, herstelde op dinsdag en was woensdag weer op terug op 1174 punten - 2 punten boven het niveau waar op 12 juni mee werd afgesloten. Daarna zakte de index terug naar een slot gisteren op 1152,88 punten.

Dat de band tussen dollar en Damrak even verdween komt omdat de Amerikaanse munt deze week een eigen leven leidde. Op maandag zorgde een vlucht van deyen in dollars in het Verre Oosten voor de dollarsterkte, en op woensdag vloeide het kapitaal na een Japans-Amerikaanse valutamarkt-interventie weer uit de dollar.

Ook de andere vaste metgezel van de AEX, de kapitaalmarktrente, liep uit de pas. Gangbaar is dat als de rente daalt, dat goed is voor de koersen, en andersom. Op maandag daalde het rendement op de tienjarige toonaangevende staatsobligatie echter samen met de AEX. Op dinsdag en woensdag volgde een stijging van de rente, terwijl de beurs zich herstelde.

De AEX-index staat niet alleen: Wall Street en de andere Europese beurzen waren ook even los van de rente-ontwikkeling. De 'vlucht in kwaliliteit', die loskomt als de crisis in Azië dreigt te verergeren, vindt kennelijk dezer dagen vooral plaats in obligaties en niet meer in Westerse aandelen.

De mannen die dagelijks de ingewanden lezen van de financiële markten zijn niet gerust op zo'n ontkoppeling van de aandelen- en obligatiemarkt. In dit geval betekent het dat beleggers met hun gedrag op de financiële markten verwachten dat de Azië-crisis niet langer een inflatieremmend effect heeft op de economieën in het Westen, maar een sterker, deflatoir, effect. Daarbij moet niet allereerst worden gedacht aan dalende consumentenprijzen. Daar is meer voor nodig. Maar de deflatie kan wel plaatsvinden in de groothandels-, export- en producentenprijzen, waardoor een fors deel van het beursgenoteerde bedrijfsleven zich geconfronteerd ziet met dalende inkomsten voor geleverde producten en diensten. Omdat veel van de kosten gelijk blijven of oplopen, zoals de lonen, doemt het spook van dalende winstmarges op. En daar weegt het gunstige effect van een dalende rente misschien wel niet langer tegen op.

Zulke indirecte effecten van de Azië-crisis blijven natuurlijk abstract, en uit die van de afgelopen week op de markten valt nog geen trend af te lezen. Een niet-abstract, maar juist zeer concreet Azië-effect bleek uit de winstwaarschuwing van BolsWessanen, nadat ASML een week daarvoor hetzelfde deed. BolsWessanen maakte woensdag bekend dat de winst 15 tot 20 procent lager zal uitvallen over het eerste halfjaar, mede als gevolg van problemen in Azië. Het resultaat, een koersdaling van bijna 10 procent naar 29,10 gulden op donderdag, viel eigenlijk nog mee.

    • Maarten Schinkel