Radioland Murders

Radioland Murders (Mel Smith, 1994, VS). BBC1, 23.30-1.15u.

Humor heet nogal cultuurgebonden te zijn. Rowan Atkinson alias Mr. Bean noemen wij typisch Brits. En zowel Mel Brooks als Woody Allen vinden wij typisch joods-Amerikaans. Maar de gevorderde gein-analist kent natuurlijk tal van mengvormen. Vermoeiend maar dankbaar studiemateriaal wat dit betreft is Radioland Murders, een opgewonden klucht over een avondje live-radio anno 1939 vanuit Chicago, compleet met big bands, hoorspelen, komieken, nymfomane diva's, terplekke gespeelde commercials én een zaal vol toeschouwers.

In de Golden-Age-of-Radio was de radio nog televisie. En het gaat er hectisch aan toe, deze avond in radioland. De tekstschrijvers zweten nog boven hun tikmachines wanneer de hoorspelacteurs al op het podium staan. Bovendien waart er deze avond een mysterieuze moordenaar rond die systematisch het medewerkersbestand uitdunt.

Op papier is Radioland Murders het resultaat van een kruisbestuiving tussen Britse en Amerikaanse moppentapperij. Het verhaaltje werd bedacht door George Lucas (1944) en geschreven door de scenaristen van Howard the Duck. De regie was in handen van Mel Smith (1952), een veteraan van de komische Britse televisie.

Hij schreef mee aan en speelde in Not the Nine O'Clock News en Alas Smith and Jones en was vorig jaar nog goed voor de regie van de bioscoopfilm Bean. Toch is hiermee Radioland Murders nog niet gekenschetst. In dit verstikkende rommelpotje van geintradities vallen niet alleen Mel Brooks en Rowan Atkinson te traceren, maar ook pakweg de Marx Brothers, Monty Python, National Lampoon, Steve Martin, John Belushi, Roberto Benigni, Louis de Funès en André van Duin.

Neem de volgende grap. Politiemannen staan schuddebuikend rond een nog steeds met een overdosis lachgas omgeven lijk. Of deze: “He may be a lot of things, but he is not a murderer”, verdedigt Mary Stuart Masterson een tekstschrijver tegenover de politie. Waarop die verdachte tekstschrijver zegt: “She's right, I am not even a lot of things.”

Welke nationaliteit hebben deze grappen? Wie het weet, mag vanavond gewoon naar True Romance of The Good the Bad and the Ugly kijken.

    • Alex de Ronde