Pausbezoek verdeelt Oostenrijk

Voor de derde keer brengt paus Johannes Paulus II een bezoek aan Oostenrijk. Hij wordt deze keer veel minder enthousiast ontvangen dan in het verleden.

WENEN, 19 JUNI. Stokken, spandoeken en zelfs paraplu's zijn verboden bij de mis en langs de route van paus Johannes Paulus II tijdens zijn vandaag begonnen driedaagse bezoek. De verdeeldheid binnen de katholieke kerk in Oostenrijk is zo groot dat de politie tijdens het pausbezoek ernstig rekening houdt met demonstraties.

Hervormingsgezinde Oostenrijkse katholieken eisen de toelating van vrouwen tot het priesterambt en een positievere houding ten aanzien van seksualiteit. Thomas Plankensteiner, voorzitter van het hervormingsgezinde platform 'Wij zijn de kerk' vreest dat het pausbezoek de hiërarchische verhoudingen binnen de kerk alleen maar zal bevestigen.

Voor ultraconservatieven, die zelfs de zogeheten handcommunie (waarbij de gelovige de hostie in de hand en niet in de mond wordt gelegd) al een ernstige dwaling vinden, zijn deze hervormingsvoorstellen onbespreekbaar. Kerkelijk toerisme is het gevolg. Hele groepen gelovigen rijden naar parochies waar een priester van hun keuze de mis leest. Maar ook het omgekeerde verschijnsel treedt op. De ultraconservatieve bisschoppen gaan op reis om de kinderen van welgestelde katholieken het vormsel toe te dienen.

De kloof tussen hervormingsgezinde en orthodoxe katholieken is door een schandaal rond de van pedofilie beschuldigde kardinaal Hans Hermann Groër, die begin mei naar een nonnenklooster bij Dresden is vertrokken, alleen maar groter geworden. De bisschoppen probeerden de zaak in de doofpot te stoppen en dat wekte de woede van veel gelovigen. Het vertrouwen in de kerkelijke leiding slonk verder toen bleek dat de bisschoppen al heel lang op de hoogte waren van Groërs homoseksualiteit en pedofilie en dat zij de slachtoffers van de kardinaal tegen beter weten in betichtten van valse beschuldigingen.

De ultraconservatieven hebben geen begrip voor wat zij zien als de verbanning van Groër. Kritiek op de clerus is taboe. Volgens de bisschop van St. Pölten, Kurt Krenn, is elke geestelijke de belichaming van Christus en dus onfeilbaar. “Wie de clerus beschuldigt, beschuldigt in feite God”, aldus Krenn. “Als je kritiek zou toelaten is het gedaan met de kerk en dus kan er ook geen dialoog met de hervormingsgezinden plaatshebben”, zei hij, juist toen de Weense kardinaal Schönborn tot een dialoog had omgeroepen.

Thomas Hofer, auteur van Gottes rechte Kirche over ultraconservatieve organisaties als Opus Dei en het antisemitische Engelenwerk, ziet Schönborns oproep als een “wassen neus” omdat ook de kardinaal kritiek helemaal niet zou accepteren. “Dat heeft te maken met de Oostenrijkse autoriteitsgevoeligheid. Eeuwenlang hebben kerk en staat het erin gehamerd dat je op je meerdere geen kritiek mag hebben en deze erfenis raak je niet zo maar kwijt.”

In tegenstelling tot de diplomatieke kardinaal houdt bisschop Krenn van polemiek. Dat de paus nu ook een mis in St. Pölten leest, is voor Krenn een triomf. Maar in zijn eigen parochie is de onvrede over hem zo hoog opgelaaid dat de gelovigen tot een boycot van de mis hebben opgeroepen. Ze hebben busreizen georganiseerd om de paus in Wenen te zien. Volgens het weekblad Profil zal Johannes Paulus II desondanks niet voor een leeg plein staan want Krenn kan op steun rekenen van geestverwanten in Polen en Beieren. In Poolse bladen worden gelovigen opgeroepen naar Oostenrijk te gaan om “de paus te troosten, want de Oostenrijkers houden niet zo veel van hem als wij”. De Poolse ambassade verwacht dit weekeinde 40.000 tot 100.000 Polen.

    • Karin Jusek