Eerste uitspraak van NMa; 'Positie GAK hindert vrije concurrentie'

DEN HAAG, 19 JUNI. De dominante positie van het GAK, dat is gelieerd aan het financiële concern Achmea, staat vrije concurrentie op de markt voor uitvoering van de werknemersverzekeringen in de weg. De overheid moet daarom ingrijpen om de toegankelijkheid voor nieuwkomers groter te maken.

Dit schrijft de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), de waakhond voor de vrije concurrentie in Nederland, in een notitie aan staatssecretaris De Grave (Sociale Zaken). De Grave heeft met het oog op de formatie de NMa gevraagd zijn licht te laten schijnen over de mogelijke privatisering van de WAO en de WW. Het is voor het eerst dat de NMa vraagt om overheidsingrijpen in de financiële sector, die zich de laatste jaren kenmerkt door en enorme concentratiegolf.

De NMa constateert dat het aantal aanbieders op de markt voor uitvoering van de werknemersverzekeringen gering is, om precies te zijn vier partijen: GAK, Cadans/GUO, SFB en USZO. Van deze vier heeft de GAK “hierbij een dominante positie” en is er bovendien slechts een opdrachtgever, het Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv). Volgens de NMa is meer concurrentie op deze markt nodig door het toetreden van nieuwe aanbieders en het meer evenredig over de spelers verdelen van de marktaandelen. “Voor dat laatste kan marktordenend ingrijpen van de overheid nodig zijn”, meent de NMa.

Het is voor nieuwe toetreders namelijk niet gemakkelijk. “Het GAK heeft bijvoorbeeld een uitgebreid automatiseringssysteem met heel veel gegevens. Voor een nieuwkomer is dat een enorme investering, die wel eens te groot kan zijn”, gaf de woordvoerster van het NMa als voorbeeld. De overheid moet dan ook zorgen voor lage toetredingsdrempels en dat “betekent ook dat de erkenningseisen die de overheid aan uitvoeringsinstellingen-nieuwe-stijl stelt, niet te hoog mogen zijn”.

De NMa wil ook dat er meer opdrachtgevers op de markt moeten komen. Opdrachtgevers zijn in de regel ondernemingen en sectoren in het bedrijfsleven - die nu nog hun opdrachten allemaal laten verlopen via het Lisv. Het moet voor deze partijen dan ook makkelijker worden om van uitvoeringsinstelling te wisselen. Dat kan door de contractduur te verkorten, het beperken van overgangskosten en door een open aanbestedingsprocedure.

De NMa, die sinds 1 januari 1998 de nieuwe, strengere mededingingswet handhaaft, kan op deze markt niet ingrijpen. De wet geeft de NMa mogelijkheid om fusies te toetsen (in de financiële sector overigens nog even niet), economische machtsposities op misbruik te toetsen en kartelafspraken te bestrijden.

De NMa kan, anders dan in de Verenigde Staten, geen bestaande marktposities als die van het GAK afbreken en vraagt om die reden om overheidsregulering.