CDU worstelt met 'rode-handen-campagne'

De Duitse sociaal-democraat Manfred Stolpe mag van de rechter een Stasi-spion worden genoemd, ook al is dat niet bewezen. Voor Kohls CDU is dat een vrijbrief voor een hetzerige campagne in het oosten van Duitsland.

BONN, 19 JUNI. De sociaal-democratische minister-president van Brandenburg, Manfred Stolpe, mag een 'jarenlange medewerker van de Stasi' worden genoemd, de gevreesde geheime politie van de voormalige DDR. Ook al is dat nooit bewezen. Deze uitspraak van het Bundesgerichtshof, het hoogste federale gerechtshof in de BRD, heeft menigeen verward omdat de rechter de vraag of de SPD-politicus een IM was, een 'Inoffiziele Mitarbeiter' van de Stasi, geheel open laat.

Twee jaar geleden beweerde de Berlijnse CDU-politicus Uwe Lehmann-Brauns in een televisie-uitzending, dat Stolpe “meer dan twintig jaar IM-secretaris” is geweest. Het gerechtshof heeft uitsluitend getoetst of de persoonlijke eer in dit geval de vrijheid van meningsuiting kan beperken. Het recht op vrije meningsuiting heeft de doorslag gegeven. Het hof achtte de feitelijke bewering aan het adres van Stolpe niet bewezen. De uitspraak van Lehmann-Brauns moet dan ook niet zo dwingend worden uitgelegd dat Stolpe officieel voor de Stasi zou hebben gewerkt, luidde de argumentatie van het hof. De bewering van de CDU-politicus was gevallen in een publiek debat over de fusie van Berlijn en de deelstaat Brandenburg. En in een “publieke kwestie” kunnen, vinden de rechters, heftige woorden vallen. Polemiek, overdrijvingen of waardeoordelen zijn nu eenmaal deel van een noodzakelijk debat over centrale thema's in de politiek, oordeelt het hof. Werner Gross, de voorzitter van het rechterscollege, moest evenwel toegeven, dat het hier een “moeilijke acrobatische oefening” betrof.

De kerken waren in de vroegere DDR bolwerken van verzet; dominees en advocaten moesten in hun contacten met het regime laveren om voor dissidenten iets gedaan te krijgen. De Stasi hield ook de namen van personen bij die niet wisten dat ze op de 'IM'-lijst stonden. Stolpe beweert door de Stasi te zijn misbruikt zonder het zelf te weten. Maar dan blijft raadselachtig volgens de Gauck-Behörde, die het Stasi-archief in Berlijn doorlicht, hoe de eremedaille moet worden begrepen, die Stolpe in 1978 van de DDR heeft gekregen wegens zijn “grote verdiensten, zijn persoonlijke inzet en uitvoering van moeilijke opdrachten om het socialistische vaderland voor vijandelijke aanslagen te behoeden”.

De CDU in Brandenburg eist het aftreden van Stolpe, of het gespioneer nu bewezen is of niet. Het ambt van minister-president verdraagt geen “schemerduister”, vindt de partij, ook al heeft de Brandenburgse premier aangekondigd de uitspraak te willen aanvechten om zijn naam te zuiveren.

Dat past binnen de landelijke verkiezingscampagne van de CDU tegen de vroegere communisten van de PDS in het oosten. Maar die campagne stuit intussen binnen de eigen partij op hevige kritiek. CDU-politicus Steffen Heitmann, die in Saksen minister van Justitie is, zei dat de 'rode-handen-campagne' tegen de PDS in het oosten een “vernietigende werking” heeft. De mentale hereniging tussen Oost en West is al problematisch genoeg, meent hij.

De CDU laat op het plakaat een handdruk zien, die duidt op de (gedwongen) fusie tussen SPD en de communistische SED direct na de oorlog. Daarmee kritiseert de CDU de alliantie die de sociaal-democraten onlangs na de verkiezingen in Saksen-Anhalt met de PDS (de opvolger van de SED) hebben gesloten.

De 'rode-handen-campagne' stuit vooral in het oosten op scherpe kritiek. “Mogelijk levert de campagne de CDU in het Westen stemmen op, maar in het oosten drijft ze de mensen eerder in handen van de PDS”, zei de CDU-politicus Heitmann. De PDS, die in het oosten kan rekenen op bijna een kwart van de stemmen, weet niet alleen voormalige communisten aan te trekken, maar ook een groeiende groep proteststemmers.

Heitmann zei dat de afdeling Saksen van de CDU niet zal meedoen aan de 'richtingenstrijd' tussen links en rechts die de partij op landelijk niveau voert. De Saksische CDU is van plan de PDS, die de Duitse hereniging uitsluitend als een mislukking presenteert, “heel anders” aan te pakken, zei Heitmann. Hij wordt gesteund door minister van Defensie Volker Rühe. “We kunnen de verkiezingen alleen winnen, als we in het Oosten meer dan 35 procent van de stemmen behalen”, zei Rühe in een vraaggesprek met de Süddeutsche Zeitung. “En dat krijgen we met de 'rode-handen-campagne' niet voor elkaar”.

    • Michèle de Waard