Bonden volgen proces met argusogen; Liberalisering spoorvervoer EU te traag

De liberalisering van het Europese spoorvervoer, volgens velen dringend gewenst om de spoorsector nieuw leven in te blazen, schrijdt met een slakkengang voort. Vooral Frankrijk, België en Luxemburg liggen dwars.

LUXEMBURG, 19 JUNI. Zeven jaar nadat Europees Commissaris Neil Kinnock een ambitieus plan lanceerde voor meer concurrentie op het spoor in de lidstaten, is daar nog altijd bijzonder weinig van terecht gekomen. Deze week stond het dossier weer eens op de agenda van de Europese verkeersministers, maar opnieuw viel er geen vooruitgang van betekenis te melden.

“Ik vind ook dat het veel te langzaam gaat”, aldus minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) gisteren na afloop van het Luxemburgse beraad. Vooral Frankrijk blijft fel gekant tegen zelfs maar de geringste privatisering op het spoor. Het kan daarbij rekenen op steun van met name België en Luxemburg.

Kinnock had in april geopperd zo snel mogelijk 5 procent van het goederenvervoer per spoor te privatiseren. Het particuliere aandeel in die sector zou vervolgens binnen tien jaar moeten stijgen tot 25 procent. Zijn plannen kunnen echter geen genade vinden in de ogen van de Fransen, de Belgen en de Luxemburgers.

Kinnock heeft zijn hoop vooral gericht op het internationale goederenvervoer en in het bijzonder op het intermodale vervoer, waarbij bij voorbeeld containers van schepen of auto's snel op treinen kunnen worden geladen en andersom. Er zijn intussen al enkele Freight Freeways voorbereid, vrachtroutes waarop de treinen ongehinderd grenzen kunnen passeren. Een daarvan loopt van de Noord-Duitse havens naar Noord-Italië, een ander van Rotterdam naar Duitsland, maar er wordt vooralsnog nog niet op gereden.

Hoe dringend het Europese goederenvervoer per spoor aan nieuwe impulsen toe is, blijkt uit enkele cijfers. In 1970 nam het nog 32 procent van het totale vrachtvervoer voor zijn rekening, tegenwoordig echter nog maar 15 procent. De goederentreinen zijn erg traag en moeten veel te vaak stoppen. De gemiddelde snelheid van goederentreinen is slechts 16 kilometer per uur, aldus de Nederlander Gert-Jan Koopman, medewerker van Kinnock, onlangs in een voordracht voor het Railforum in Scheveningen.

Hoewel er intussen hier en daar ondernemers opduiken met interesse voor het goederenvervoer per spoor, moeten die nog altijd enorme hindernissen nemen. “Het kan vaak een jaar kosten om een vergunning voor een bepaalde traject te krijgen”, aldus Koopman. Ook moet een ondernemer veel in materieel investeren voor hij aan de slag kan.

Het rendement van zulke investeringen blijft bovendien vooralsnog ongewis. “Het is moeilijk winst te maken op het spoor, vooral in het vrachtvervoer”, bevestigde Trevor Halvorsen van de Gemeenschap van Europese Spoorwegen op diezelfde bijeenkomst in Scheveningen.

Velen menen dat de nationale spoorwegbedrijven, die nu meestal nog over een monopolie beschikken, intussen niets nalaten de entree van concurrenten op het spoor tegen te werken. Daarin worden ze van harte gesteund door de vakbonden, die in veel landen - ook Nederland - grote invloed uitoefenen.

De bonden volgen met argusogen wat er in Europees verband gebeurt. Enkele honderden afgevaardigden uit diverse landen van de Europese Unie gaven gisteren voor het gebouw van de Europese Commissie in Luxemburg luidruchtig uiting aan hun bezorgdheid. Volgens hen vormden de plannen van Kinnock een grote bedreiging voor de werkgelegenheid. Als die aanvaard zouden worden, zo waarschuwde een vakbondsleider, “bestaat het reële gevaar dat de Europese spoorwegen en de banen van de werknemers vernietigd zullen worden.”Toch zit er volgens minister Jorritsma wel degelijke enige vooruitgang in de kwestie van de liberalisering. Behalve Nederland en Engeland, dat in Europa het verst is met zijn privatisering, wil nu ook een belangrijk land als Duitsland meer vaart zetten achter de liberalisering. Daarnaast viel er in Luxemburg te constateren dat ook landen als Spanje en Italië een zekere mate van liberalisering niet langer categorisch afwijzen.

Jorritsma wil nu in eigen land proberen de liberalisering in een stroomversnelling te brengen. Ook daar schrijdt die immers tot dusverre maar traag voort. Naast Lovers in het passagiersvervoer, is er intussen een particuliere goederenvervoerder actief. ACTS rijdt tussen Groningen en Wijster in Drenthe.

    • Floris van Straaten