Verenigde Staten ondersteunen yen; Amerikaanse ommezwaai in beleid

Tot gisteren zag het naar uit dat de VS niets zouden doen aan de glijvlucht van de yen. Een dreigende economische crisis met wereldwijde gevolgen deden de Amerikanen van gedachten veranderen. Tokio beloofde actie voor herstel van de economie. Op de achtergrond speelde China een belangrijke rol.

ROTTERDAM, 18 JUNI. Van verwaarlozing naar actieve steun binnen een week. Wat deed de Amerikaanse regering er toe overgaan om gisteren toch de Japanse yen met aankopen ter waarde van 2 miljard dollar de koers van de Japanse yen te steunen? De yen was de afgelopen weken bezig met een sterke daling tegenover de Amerikaanse dollar, en bereikte dinsdag met 147 yen per dollar de laagste koers sinds 1990. De pijn van de vallende yen werd in heel Azië gevoeld. De valuta's en aandelenkoersen in Azië die de laatste maanden juist wat waren hersteld van de dieptepunten in januari, toen de Azië-crisis zijn apotheose bereikte, zakten in navolging van de yen dramatisch terug.

Hongkong liet een waarschuwing aan Japans adres horen, Singapore liet zijn ambassadeur aandringen op Japanse actie om zijn economie en munt voor een val te behoeden. En afgelopen dinsdag drong ook de Europese Unie aan op Japanse actie. Wall Street duikelde intussen met 207 punten geduikeld. Toch bleef het stil is Washington.

Zowel president Clinton als minister van Financiën Rubin zei gisteren dat een belofte van de Japanse premier Hashimoto om nu echt werk te maken van het herstel van de Japanse economie de doorslag gaf voor Amerikaanse steun aan de yen.

Dat is onlogisch: niet alleen is de Japanse economie op dit moment gebaat bij een verzwakkende munt, en zou een ongehinderde valutamarkt die zwakte ook bewerkstelligen. Ook dreven de Amerikanen nog maar drie jaar geleden de koers van de yen juist op om Japan te dwingen zijn binnenlandse vraag te stimuleren, de banksector te saneren en zijn markten te opnenen. Gisteren werden die drie maatregelen door Washington juist als voorwaarde gesteld voor koerssteun aan de yen.

Het is niet Japan, maar China dat gisteren de doorslag heeft gegeven voor Amerikaanse actie. Chinese functionarissen hebben de afgelopen dagen in steeds sterkere bewoordingen te kennen gegeven dat de val van de yen niet in China's belang is. China, en zijn satelliet Hongkong hebben als enige in de regio hun munten tijdens de Azië-crisis niet gedevalueerd. Zo zijn zij een baken van stabiliteit gebleven in een door crisis geplaagde regio.

Maar het volhouden van het harde-muntbeleid werd steeds moeilijker nu ook Japan zijn munt liet schieten. Voorzichtige Chinese toespelingen dat de Chinese yuan onder zulke omstandigheden misschien niet te handhaven was, sloegen gisteren, luttele uren voordat de VS ingrepen in de koers van de yen, om in dreigementen. De Chinese onderminister van Handel, Sun Zhenyu, zei dat China moest “overwegen om aanpassingen te maken” in de koers van de yuan.

Nadat de VS vervolgens 2 miljard dollar in de strijd gooiden om de yen alsnog te steunen, lijkt de balans duidelijk. Japan had het trekpaard moeten zijn voor de regio, maar China heeft zijn groeiende economische en financiële macht met succes gebruikt om te onderstrepen dat de machtsverhoudingen snel in haar voordeel veranderen.

De Chinese economie is, in dollars gerekend, na Japan nu verreweg de grootste in Azië. De Wereldbank rekende vorig jaar voor dat, gerekend naar de relatieve koopkracht van Chinezen in eigen land, China in feite op de VS na al de grootste economie ter wereld heeft. De Chinese valutareserves zijn met 140 miljard dollar op Japan na de grootste ter wereld, en bijna drie maal groter dan de reserves van de Verenigde Staten zelf. En als Hongkong bij China wordt geteld, resulteert een van zwaarste financiële machten.

Sun Zhenyu heeft zijn dreigement van gisteren inmiddels al weer herroepen, en Dai Xianglong, de president van de Chinese centrale bank, zei vanmorgen dat een devaluatie van de yuan “onnodig” is. Een devaluatie van de yuan, met in het kielzog de Hongkong-dollar, zou desastreuze effecten hebben voor Azië. Dat China daartoe niet is overgegaan, en met succes een reddingsoperatie voor de yen heeft afgedwongen, heeft zijn statuur enorm vergroot. Dat wordt volgende maand onderstreept door een bezoek van president Clinton aan het land.

En Japan? De Amerikaanse onderminister van Financiën Larry Summers moet vandaag, tijdens een speciaal ingelast bezoek, daadwerkelijk de harde toezeggingen voor hervormingen en steun loskrijgen die Clinton gisteren zegt te hebben bedongen. Gezien de geschiedenis van inertie en onderschatting die het Japanse economische beleid de laatste zeven jaar kenmerkt, wordt dat nog een hele klus. Steun aan de yen kan niet eeuwig duren. In het geval van een nieuwe ronde van geschonden Japanse beloftes staat weinig een hernieuwde verzwakking van de yen in de weg. Tot aan de Chinese pijngrens, die de laatste dagen door Peking hardhandig en met succes is verdedigd.