Onafhankelijkheid aanklager inzet van discussie over Strafhof

ROME, 18 JUNI.Na de snelle consensus over Den Haag als vestigingsplaats begon gisteren in Rome het inhoudelijke debat over een op te richten internationaal Strafhof dat zich moet bezighouden met oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid. De Verenigde Staten maakten duidelijk dat ze niets voelen voor een volledig onafhankelijke openbare aanklager. Nederland pleitte daar juist wel voor. Frankrijk hield zich op de vlakte.

De discussie over de mate van onafhankelijkheid van een internationaal Strafhof is in alle hevigheid losgebarsten nu de Verenigde Staten hebben gezegd dat een openbare aanklager niet zelf initiatieven mag nemen en moet werken onder toezicht van de Veiligheidsraad. “Het hof moet opereren in coördinatie - niet in conflict - met de Veiligheidsraad,” zei de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, Bill Richardson. Het hof moet in zijn ogen worden ingepast in de positie van de Veiligheidsraad ten aanzien van de internationale veiligheid.

Washington wil met deze opstelling voorkomen dat het hof ook strafzaken kan beginnen tegen Amerikaanse militairen die deel uitmaken van internationale missies. In feite vragen de Amerikanen een soort vetorecht.

Minister Van Mierlo pleitte juist voor volledige onafhankelijkheid. De openbare aanklager moet zelf het initiatief kunnen nemen voor een onderzoek, en hoeft daarvoor ook geen toestemming te hebben van de betrokken landen, zei hij in zijn rede. “Het gaat hier om de vraag of we een internationale rechtsorde willen,” aldus Van Mierlo na zijn toespraak in een toelichting. “Ik vind dat we daarbij hoog moeten inzetten.” Richardson zei dat wat hem betreft geen compromis mogelijk is over de positie van de openbare aanklager. “Onze opstelling zal niet veranderen,” waarschuwde hij. “Op dat punt zijn we vastbesloten.”

De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Védrine, presenteerde juist bewust “een clair obscur” om onderhandelingen mogelijk te maken. Hij maakte duidelijk dat Frankrijk zijn verzet tegen een eigen onderzoek van de openbare aanklager heeft opgegeven en het compromisvoorstel van Singapore aanvaardbaar vindt. Dat houdt in dat de Veiligheidsraad het hof dwingend kan vragen een onderzoek te stoppen als dezelfde zaak als de leden van de Veiligheidsraad het daarover eens zijn. Hij zei dat het hof niet in een vacuüm mag opereren en pleitte voor goede wederzijdse samenwerking met de Veiligheidsraad. “In de huidige wereld kan je niet voorbijgaan aan een Veiligheidsraad die functioneert,” zei Védrine.

Van Mierlo vond het een goed teken dat ook veel van zijn collega's de moeite hadden genomen voor de conferentie naar Rome te komen. “Het begint heel positief,” zei hij. “Meestal is het zo dat over dit soort problemen er wel vaag overeenstemming is, maar dat bijvoorbeeld zoiets als een plaats van vestiging ineens iedereen in de gordijnen jaagt. Ik vind het een zeer geruststellend iets - en voor zover er iemand in de gordijnen zat is hij er uit geklommen - dat men al begint op dit punt geen problemen te maken.”