Oltmans teleurgesteld over verklaring voor rechter; Prinses Margriet getuigt

Voor de Haagse rechter verscheen prinses Margriet gisteren als getuige in een zaak die journalist Oltmans heeft aangespannen tegen de Nederlandse staat.

DEN HAAG, 17 JUNI. Een juridische strijd van twee jaar is er aan voorafgegaan om prinses Margriet als getuige een rol te laten spelen in het proces dat de free-lance journalist Willem Oltmans (74) voert tegen de Staat der Nederlanden. Gistermorgen kort na tien uur was het zover. Achter gesloten deuren beantwoordde de prinses voor rechtbankpresident B. Punt in een zaaltje van de Haagse rechtbank een serie vragen van Oltmans' advocaten.

Na afloop bleek de free-lance journalist teleurgesteld: “Ik had nooit gedacht dat een Oranje zou liegen. Alles was voorgekookt, ze heeft zich helemaal overgeleverd aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat valt me eigenlijk nog het meest tegen, dat een lid van het koninklijk huis niet onafhankelijk is. Dat ze niet gewoon kan zeggen waar het op staat”. Voor zijn raadsman H. Vermeer had het uitvoerige verhoor wel “enige ontbrekende puzzelstukjes” opgeleverd.

Hij bevestigde evenwel dat de prinses zich niet meer wist te herinneren of ze tijdens een bezoek aan Canada in 1995 aan een medewerkster van de Rijksvoorlichtingsdienst had gevraagd: “Waarom mochten wij ook alweer niet van meneer Oltmans houden?” Prinses Margriet liet de advocaten weten dat zij dit taalgebruik alleen bezigt als het over haar eigen familie gaat. Zo'n zes jaar alweer levert Oltmans (juridisch) strijd met de Nederlandse staat om een schadevergoeding. Volgens de journalist heeft de overheid, inclusief de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), hem “meer dan veertig jaar” het werken belemmerd dan wel onmogelijk gemaakt. Het is allemaal begonnen toen Luns minister van Buitenlandse Zaken was. “Die gaf me de rode kaart omdat ik bevriend was met Soekarno.”

Daarna is hij naar eigen zeggen bij vele gelegenheden en in alle uithoeken van de aarde (Rusland, Zuid-Afrika, Canada, Indonesië) tegengewerkt door medewerkers van de Nederlandse ambassades en/of van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het resultaat was meer dan eens dat een eerder afgesproken vraaggesprek met een bewindsman of hooggeplaatste autoriteit op het laatste ogenblik niet doorging. Onder meer door uitgebreide verklaringen van de vroegere minister-president Lubbers en zijn vrouw en van oud-minister van Buitenlandse Zaken Van der Stoel zijn die ervaringen voor een deel bevestigd. Oltmans heeft ooit een berekening laten maken van de schade en kwam uit op 2,8 miljoen gulden. Meer dan eens heeft landsadvocaat Den Hertog gesteld dat Oltmans spoken ziet.

Prinses Margriet maakte gisteren mee wat de gemiddelde bezoeker van de rechtbank bij een zitting kan overkomen. Tijdens het uitwerken van haar verklaring begaf de computer het. Omdat de getuigenis met de koninklijke handtekening moest worden bekrachtigd, zat er voor de prinses niets anders op dan te wachten tot de storing was verholpen. Daarna vertrok ze weer door de achterdeur. De advocaten van Oltmans toonden hun verbazing over het feit dat de prinses zich liet bijstaan door de landsadvocaat. Ze achten deze “staatsbemoeienis met getuigen” onaanvaardbaar en hebben er een klacht over ingediend bij minister Sorgdrager (Justitie). Oltmans' raadslieden hadden van deze getuige, zoals Vermeer later toelichtte, een meer onafhankelijke aanpak verwacht. Naar verluidt heeft prins Bernhard daar wel voor gekozen; hij zal begin juli in deze zaak getuigen over een incident tijdens een bezoek aan Suriname.

Hoe lang dit juridisch gevecht nog kan duren is volgens Oltmans en zijn advocaten moeilijk te zeggen. Duidelijk is wel dat alle partijen er een beetje genoeg van krijgen om telkens weer dezelfde verhalen te moeten horen. Tijdens een korte onderbreking van de zitting bevestigde raadsman Vermeer dat achter de schermen wordt gewerkt aan een oplossing die zal neerkomen op een financiële regeling.

    • Harm van den Berg