MANAGEMENT JAPAN

Management Japan verschijnt twee keer per jaar en is een uitgave van de International Management Association of Japan, Inc. http.//www.iijnet.or.jp/imai

De sociale en culturele kenmerken van het hedendaagse Japan zijn ontstaan in de periode tussen 1603 en 1853 toen het land zich doelbewust isoleerde van de rest van de wereld. In die periode ontstonden de houding en mentaliteit die het leven in Japan bepalen, met name het verschijnsel dat het individu ondergeschikt is aan de groep.

Japan is en blijft een homogene samenleving met maar een miljoen vreemdelingen op een bevolking van 112 miljoen mensen. Bovendien bestaat dat miljoen grotendeels uit etnische Koreanen, die geboren en getogen zijn in Japan, met Japans als eerste taal. De Japanners, schrijft Christopher J. Bragoli van Sanno University in Management Japan, staan bekend om hun slechte beheersing van de Engelse taal, hoewel ze er in het voortgezet onderwijs zes jaar les in krijgen. De auteur schrijft dit toe aan het onderwijssysteem waarin het Engels niet als een levende taal wordt behandeld maar als een object van onderzoek, met de nadruk op grammatica. Op de universiteit wordt Chinees populair, omdat het Japanse bedrijfsleven steeds meer expansie zoekt in China.

Terwijl kleine kinderen in Westerse landen zo snel mogelijk aanleren om initiatief te nemen leren Japanse kinderen om afhankelijk van hun ouders te blijven. Dit verschijnsel is geworteld in het Confucianisme dat veel accent legt op het idee van ongelijkheid in relaties. De groepsgebondenheid is zo groot dat persoonlijk succes bijvoorbeeld per definitie ook het succes is van de groep. Dat betekent wel dat het Japanse bedrijfsleven veel meer dan het Westerse geneigd is om professionele en menselijke tekorten te accepteren. Maar de keerzijde daarvan is dat het een onbegrensd beroep doet op loyaliteit aan de groep.

Omdat de Japanners altijd een groep vertegenwoordigen vinden ze het ook noodzakelijk dat alle groepsleden dezelfde informatie hebben, ook al betekent dit dat de Westerse zakenpartner eindeloos hetzelfde verhaal moet vertellen. Zijn Japanse tegenvoeter zal geruisloos verdwijnen, zodra hij deadlines probeert af te spreken.

Belangrijk is ook dat informele afspraken de voorkeur hebben. Een buiging of een hoofdknik is meer waard dan een getekend contract. Daarom zien Japanners er helemaal geen been in om te doen wat in het Westen bijna een misdaad is, te weten het openbreken van een contract, zodra een verandering in de situatie dat nodig maakt.

Maar de tijd van totale loyaliteit en ongelimiteerd overwerken is volgens de auteur voorbij. Ook wordt het gewoon dat werknemers geen salarisverhoging en promotie meer krijgen vanwege hun leeftijd maar op grond van hun verdiensten voor het bedrijf. Bovendien leidt het slechte economische klimaat er toe dat het bedrijfsleven veel minder gul wordt met gratificaties en andere emolumenten. Zelfs salarisverlaging is niet meer bij voorbaat uitgesloten.

    • Herman Frijlink