Rusland boos, gezant teruggeroepen; NAVO-oefening langs grens Kosovo

PRIŠTINA /AVIANO, 15 JUNI. De NAVO heeft vanochtend massale luchtoefeningen boven Albanië en Macedonië gehouden om de regering in Belgrado duidelijk te maken dat ze “niet werkeloos toeziet” bij het Servische geweld in Kosovo.

Rusland riep vanochtend zijn permanente vertegenwoordiger bij de NAVO, generaal Viktor Zavarzin, terug. Een reden is niet opgegeven, maar volgens het Russische persbureau Interfax gaat het om een reactie op de NAVO-manoeuvres die worden gehouden “zonder dat rekening is gehouden met de opvatting van Rusland”.

Aan de NAVO-manoeuvres namen vandaag 84 vliegtuigen uit dertien van de zestien NAVO-landen deel. Canada ontbrak wegens tijdgebrek, Luxemburg en IJsland hebben geen luchtmacht. Nederland leverde vier F-16's uit het Italiaanse Aviano en een DC-10 tankervliegtuig dat uit Eindhoven vertrok.

De andere vliegtuigen vertrokken van vijftien verschillende bases in Italië, Griekenland, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië. De luchtvloot vloog langs de grens tussen Albanië en Kosovo, boog vervolgens Macedonië binnen, vloog over de Macedonische hoofdstad Skopje en keerde om, om via het zuiden weer over Albanië te vliegen alvorens boven de Adriatische Zee uiteen te gaan en naar de diverse bases terug te vliegen. De manoeuvres onder de codenaam 'Determinded Falcon' (Vastbesloten Valk) werd gecoördineerd en gecontroleerd door een in Sicilië opgestegen Amerikaans vliegend radarstation (AWAC). Doel van de actie is volgens Javier Solana, secretaris-generaal van de NAVO, duidelijk te maken dat het bondgenootschap “niet werkeloos toeziet” bij de etnische zuiveringen van de Serviërs in Bosnië. “We zullen een herhaling van de situatie in Bosnië niet tolereren.” Vandaag zei Solana dat Belgrado “een laatste kans” heeft om het conflict in Kosovo vreedzaam te regelen”. “De oefening van vandaag toont aan dat we zonodig handelen om de pogingen een vreedzame regeling te vinden, kracht bij te zetten.”

De Russische minister van Defensie, Igor Sergejev, zei vandaag dat de NAVO hem heeft “misleid” door hem niet op de hoogte te brengen van de manoeuvres. Eerder al had zijn collega van Buitenlandse Zaken, Jevgeni Primakov, duidelijk gemaakt dat Moskou fel tegen de manoeuvres gekant is.

NAVO-bronnen in Brussel brengen het terugroepen daarentegen in verband met het aflopen van Zavarzins visum en zeggen dat zijn vertrek allang werd voorzien. Zavarzins terugroepen zou een routinezaak zijn. De Russische generaal zou al een week lang hebben verteld elk moment te kunnen worden teruggeroepen.

Pagina 5: 'Joegoslavië zal zich verdedigen'

Een NAVO-woordvoerder zei dat de NAVO Belgrado duidelijk moet maken dat “er een geloofwaardige militaire bedreiging bestaat als de diplomatie niet functioneert.”

In Belgrado is gisteren gewaarschuwd dat Joegoslavië zichzelf zal verdedigen tegen elke aanval, vanuit de lucht of op de grond. De Servische vice-premier Tomislav Nikolic - lid van de ultra-nationalistische Servische Radicale Partij - zei dat er “krankzinnige oproepen” zijn om Servië aan te vallen, maar dat hij zich niet kan voorstellen “dat er iemand is die zo gek is om dat te steunen”. De eis van de NAVO dat Servië alle veiligheidstroepen uit Kosovo terugtrekt wees Nikolic af: “Dat betekent dat van ons wordt verwacht dat we Kosovo overlaten aan de [Albanese] separatisten. Dat kunnen en zullen we niet doen omdat het volk van Servië ons daar geen mandaat voor heeft gegeven.” De Joegoslavische luchtmacht hield gisteren een grote vliegshow bij Belgrado.

In het westen van Kosovo zijn Servische politietroepen gisteren aan een nieuw offensief begonnen. Ze schoten rond vijfhonderd granaten af op diverse door Albanezen bewoonde dorpen in de regio Decani, waar ze verder hun militaire aanwezigheid met veertig pantserwagens en vijftien tanks versterkten. In het zuiden en westen van Kosovo werden bij diverse militaire acties van de Servische politie en van speciale paramilitaire eenheden vijf Albanezen en twee Servische politiemannen gedood, zo hebben de Serviërs gemeld. Twee Serviërs en een Albanees zouden gewond zijn geraakt. Volgens de Albanezen wordt in het westen van Kosovo “hevig gevochten” tussen de Serviërs en leden van het Kosovo Bevrijdingsleger (UÇK). (Reuters, AP, AFP)