Navo; NAVO-optreden niet te vergelijken met dat in Bosnië

'Determined Falcon', de vliegoefening die de NAVO vandaag in het Albanese en Macedonische luchtruim houdt, is geen generale repetitie voor een tweede 'Deliberate Force'. De Servische strijdkrachten laten zich moeilijk vergelijken met die van de Bosnische Serviërs drie jaar geleden.

ROTTERDAM, 15 JUNI. NAVO-vliegtuigen draaien vandaag hun rondjes in het Albanese en Macedonische luchtruim om te laten zien dat het bondgenootschap “de lessen van Bosnië heeft geleerd”. Geen slepende besluitvorming meer onder de auspiciën van de dubbelhartige Verenigde Naties, en geen loze dreigementen. Indien de Serviërs doorgaan met de 'etnische schoonmaak' van Kosovo, zullen NAVO-gevechtsvliegtuigen interveniëren, zoals dit tussen 29 augustus en 14 september 1995 in Bosnië gebeurde.

Het toenmalige bombardements-offensief, operatie 'Deliberate Force', slaagde er in de Bosnische Serviërs aan de onderhandelingstafel te krijgen. Het is echter de vraag of de NAVO-draaiboeken van drie jaar geleden zonder meer kunnen worden gebruikt om de Serviërs van Joegoslavië tot inkeer te brengen. De 'vuist' die de NAVO vandaag maakt, is in ieder geval te klein.

“Het is een vliegoefening in de klassieke zin van het woord” zegt een woordvoerder van AFSOUTH, het in Napels gevestigde hoofdkwartier van de NAVO-luchtmachten in Zuid-Europa, “De vergelijking tussen 'Determined Falcon' en 'Deliberate Force' gaat niet op.”

Een belangrijke reden voor het slagen van 'Deliberate Force' was het offensief van grondtroepen van Kroatië en het Bosnische regeringsleger. In Kosovo ontbreekt de dreiging van zo'n offensief: het Kosovo Bevrijdingsleger (UÇK) bestaat naar schatting uit zo'n tweeduizend slecht getrainde en licht bewapende strijders - en analisten schatten de kans dat NAVO-eenheden naar de hoofdstad Priština zullen optrekken al helemaal minimaal in.

In 1995 waren meer dan 300 toestellen verzameld op vliegvelden, vooral in Italië. Bovendien koersten de Amerikaanse vliegdekschepen 'Roosevelt' en 'America' door de Adriatische Zee. Van de luchtvloot was ongeveer tweederde geschikt voor 'penetratie-missies' in luchtruim dat werd bestreken door de Bosnisch-Servische luchtafweer.

Het totale NAVO-luchtmachtcontingent dat eventueel voor acties in Kosovo en Servië kan worden ingezet bedraagt op dit moment nog geen 150 toestellen: gevechtsvliegtuigen, maar tevens tankers, vliegende radarposten en transportvliegtuigen. Hoewel dertien NAVO-lidstaten vliegtuigen hadden toegezegd aan 'Determined Falcon', waren er gisteravond op zijn hoogst tachtig voor deelname aan de oefening gereed. Daar komt nog bij dat de NAVO vóór het offensief in 1995 alle gelegenheid had om een doellijst op te stellen. Immers, NAVO-patrouilles vlogen al jaren dagelijks door het Bosnisch-Servische luchtruim om er, in het kader van operatie 'Deny Flight', toe te zien op het vliegverbod. Kosovo en de rest van Servië zijn tot op heden off limits voor NAVO-vliegtuigen.

Het Joegoslavische leger laat zich niet vergelijken met dat van de Bosnische Serviërs. De Servische politie- en legertroepen in Kosovo zijn mobiel, terwijl hun volksgenoten in Bosnië indertijd vooral een statische opstelling hadden. Het opsporen en treffen van beweeglijke doelen stelt een eventueel NAVO-luchtoffensief voor grote moeilijkheden.

Dat is niet de enige moeilijkheid: de Servische strijdkrachten zijn beduidend beter uitgerust dan die van de Bosnische Serviërs in 1995. Servië beschikt over tientallen moderne MiG's, die weliswaar door het jarenlange wapenembargo van de Verenigde Naties aan inzetbaarheid hebben moeten inleveren, maar ze blijven een factor waarmee NAVO-planners rekening dienen te houden. Ook wordt algemeen aangenomen dat Rusland de afgelopen jaren heimelijk technische en logistieke steun heeft gegeven.

Het is de luchtafweer-capaciteit die de strategen de meeste zorgen baart. Servië beschikt over een zogeheten geïntegreerde luchtverdediging: luchtdoelartillerie, raketbatterijen, radarstations en commandoposten die onderling met elkaar in verbinding staan. De uitrusting is vooral Russisch, maar ook de Servische defensie-industrie zelf produceert moderne wapensystemen. De Servische strijdkrachten zijn volgens het International Institute for Strategic Studies IISS uitgerust met bijna tweeduizend stuks luchtdoelgeschut en meer dan honderd batterijen luchtdoelraketten.

    • Menno Steketee