Hoog vliegen om vooral goed zichtbaar te zijn

De NAVO-oefening van vanochtend had een belangrijk doel: zichtbaar te zijn voor de Serviërs om duidelijk te maken dat de NAVO snel kan ingrijpen.

VILLAFRANCA, 15 JUNI. Een half uur lang klonk er vanochtend een oorverdovend lawaai op de Italiaanse luchtmachtbasis Villafranca. Tien F16-toestellen met hun spitse neuzen warmden zich op, vier Nederlandse, twee Belgische, twee Noorse en twee Deense. Tegen negenen gingen ze de lucht in, richting Albanië en Macedonië, een J 198 van de Luchtmacht voorop. De eendaagse oefening Determined Falcon (Vastbesloten Valk) was voor Nederland en de overige NAVO-bondgenoten begonnen.

Het doel van de NAVO-manoeuvre is de Joegoslavische president Miloševic te laten zien dat de alliantie de Servische dreiging in Kosovo “heel ernstig” neemt en dat ze supersnel kan ingrijpen in de regio. In totaal 84 toestellen - vanaf tien bases in Italië en Duitsland stegen (gevechts)vliegtuigen op uit twaalf Europese landen en de VS - vlogen naar Albanië en Macedonië, twee partnerlanden van de NAVO. Ze trokken vlak langs de Joegoslavische grens om, zoals commodore J.J. Bakker van de Koninklijke Luchtmacht het uitdrukte, “Miloševic en de zijnen af te schrikken”. Souschef operaties Bakker is verantwoordelijk voor de training en de opleiding van de betrokken Nederlanders. De in Villafranca opgestegen toestellen, die tegen één uur op de Italiaanse basis terugkeerden, hadden de opdracht “hoger dan vijf kilometer” te vliegen, zodat de Serviërs ze goed op de radar te zien kregen. Elk toestel was uitgerust met vier raketten, die konden worden gebruikt om eventuele Servische luchtaanvallen af te slaan. De piloten hadden “overlevingsspullen”, een radar en persoonlijke wapens en munitie bij zich.

Bakker zei voor de oefening, dat de luchtactie “niet ongevaarlijk” was, gezien het “grillige en vastberaden gedrag” van de Servische leiders. Zijn collega kolonel R. de Pruyssenaere de la Woestijne, hoofd operaties van het Defensie-crisisbeheerscentrum in Den Haag, onderstreepte dit. Hij wees erop dat de Serviërs niet alleen beschikken over MiG-21 (“oude types, overgenomen van de Russen, die geen partij zijn voor de F16's”), maar ook over de MiG-29, “een moderne jager”.

Bakker vertelde dat Determined Falcon alleen mogelijk is geweest dankzij de Amerikaanse bijdrage aan de missie. “De Amerikanen hebben speciale vliegtuigen die de vijandige radar compleet kunnen ontregelen, die als het ware kunnen kijken en luisteren. Die hebben wij niet.”

De F16's zijn volgens hem wel in staat radar te ontregelen door zogenoemde chaffs en flares. Chaffs zijn reepjes aluminiumfolie, die in grote hoeveelheden worden uitgeworpen. Flares zijn fakkels die vijandige hittezoekende raketten om de tuin moeten leiden.

Bij Determined Falcon waren ze niet nodig: de NAVO-vliegtuigen keerden heelhuids op hun bases terug.