Niet uitgesloten

Op school leer je hoe zwaar de aarde weegt en dat het een kleine planeet is. Sommige kinderen zouden wel op een grotere planeet willen wonen, maar dat kan niet want door de geweldige zwaartekracht, op Jupiter bijvoorbeeld, zou je daar niet eens kunnen lopen en bovendien is er geen dampkring. Het is niet uitgesloten dat er leven op andere planeten is, maar de dichtstbijzijnde is honderden lichtjaren van ons verwijderd. En het is niet alweer uitgesloten dat er nog eens een voer- of vaartuig wordt gebouwd dat sneller zal gaan dan het licht en de lichtbarrière zal doorbreken. Het is niet uitgesloten dat de mens tegen die tijd honderden jaren oud zal kunnen worden, maar voorlopig zitten we opgesloten op de aarde en we worden niet ouder dan honderd. Het waren onderwerpen die op de lagere school sommige jongens sterk bezighielden; meisjes minder. Dan dienden zich andere vraagstukken aan zodat de toestand in het Heelal op de achtergrond raakte. Maar helemaal over gaat het nooit. Soms staat er weer een bericht in de krant dat je terugbrengt naar de lagere school.

Een paar maanden geleden was het een astroïde die eerst regelrecht op ons af leek te komen en toen toch nog op veilige afstand is gepasseerd (maar het kan ieder ogenblik opnieuw gebeuren) en vorige week de ontdekking dat de neutrino's wel degelijk enig gewicht hebben. Misschien zullen we nu eindelijk een verklaring vinden voor het ontstaan en het uitdijen van de kosmos. Niets begrijp ik ervan en het is prachtige lectuur. Ik zit weer in de klas en luister naar meneer Teerling die meeslepend kon vertellen over Andromeda en de Melkweg. Ik kijk naar de hemel, denk aan de neutrino's die wel degelijk gewicht hebben en ik acht het niet uitgesloten dat nu ook het raadsel van het Zwarte Gat zal worden opgehelderd, het geweldige gat aan het einde van het Heelal waar op den duur alles in zal verdwijnen, ook wij. Met onweerstaanbare kracht wordt alles erin gezogen, als in de afvoer van een enorm bad. De geluiden zijn navenant. Waar blijven we dan? Het is niet uitgesloten dat ook deze vraag nog zal worden beantwoord. Ik hoop dat ik het zal meemaken. Nieuws over de kosmos is het belangrijkste en meest vreedzame nieuws dat een krant kan brengen.

Toevallig had in dezelfde week de New York Times een filosofisch gestemd hoofdartikel over de escalatie in het genre van de rampenfilms. Als je naar een rampenfilm kijkt, schrijft de krant, is het een beetje alsof je je eigen begrafenis voorstelt. De held en de heldin weten het vege lijf te redden, maar jij bent een van die figuranten die door het monster, de lawine, in het voorbijgaan worden verpletterd. Dat is altijd zo geweest.

Intussen gaat het ook in de ontwikkeling van de rampen snel voorwaarts. Je moet nu met een ramp komen waarvan de omvang alleen in megatonnen kan worden uitgedrukt, als je nog mee wilt doen in Hollywood. Reusachtige reptielen die de mensheid willen vernietigen hebben afgedaan. Een komeet komt terecht in de oceaan en de vloedgolf overspoelt New York (Deep Impact); een zeer grote zwerfkei uit het universum nadert onze planeet, en veroorzaakt om te beginnen de universele vlucht naar alle kanten waardoor de universele verkeersopstopping ontstaat, voorzover ik uit de samenvatting begrepen heb. (Armageddon). Als de economie en de communicatie worden geglobaliseerd kan de ramp niet achterblijven.

En hier ontstaat de kortsluiting tussen Hollywood en de lagere school, tenminste als de meneer Teerling of de meneer Immink van wie je les hebt gehad, goed over het Heelal konden vertellen. Heeft het Heelal gewicht? Natuurlijk! Dat wist je al, en daarom stemt het je tevreden dat het nu bewezen is. Een film over een komeet in de oceaan is een vervulling. Het is niet uitgesloten dat onze planeet op den duur, ik schat over een kwart miljard jaar, in het Zwarte Gat zal worden gezogen. Maar eerst - waarschijnlijk nog voor het einde van het millennium - zal over deze finale in Hollywood een film worden gemaakt. Een jonge geleerde die weet hoe je met neutrino's moet omgaan heeft een machine tegen de zuigkracht ontwikkeld. We zien hoe we, tegen de achtergrond van de eeuwige duisternis, langzaam weer de sferen van de levensvatbaarheid bereiken. Slotkoraal, dreunende muziek.

In Nederland is ook zo'n rampenfilm gemaakt, door Jaap Drupsteen, voor de VPRO, naar een kort verhaal van Belcampo, Het grote gebeuren. Misschien wordt het tijd, die weer eens uit te zenden. Maar nu nog niet. Het is nog te vroeg.