Lijfrenteregime onder vuur

En masse stort Nederland zich deze weken op de koopsompolissen, zo blijkt uit een telefonische rondgang langs de aanbieders. Nog ruim twee weken hebben belastingbetalers de mogelijkheid om hun belastbaar inkomen over 1997, via een koopsompolis, met bijna 6.000 gulden te verminderen.

De koopsomhausse slaat altijd aan het eind van het jaar toe. De paginagrote advertenties bepalen de kranten. Maar om de zaken tijdens de toch al chaotische decembermaand niet te veel op scherp te stellen, heeft de fiscus een marge ingebouwd. De tot 1 juli van het volgende jaar afgesloten lijfrenten mogen nog voor het voorafgaande jaar meetellen, zelfs als het aangiftebiljet al is ingestuurd. Er is dus geen enkele aanleiding om zo'n polis voor 1 januari af te sluitem; zoals de adverteerders doen willen geloven.

Met een eenmalige storting, waarbij maximaal 5.839 gulden aftrekbaar is van de belasting, wordt een lijfrente opgebouwd die op een door de cliënt gekozen moment, vaak als hij 65 jaar wordt, wordt uitgekeerd. Omdat bijna heel werkend Nederland een bedrijfsspaarregeling heeft, wordt deze spaarregeling aangegrepen om meer koopsompolissen te verkopen.

De verkoop-argumentatie gaat als volgt: 'Het spaarloon dat u inlegt is belastingvrij. En die inleg trekt u weer van de belastingen af wanneer u een koopsompolis aanschaft. Zo heeft u met een inkomen van bijvoorbeeld 75.000 gulden twee keer een belastingvoordeel van 50 procent. Dat is samen honderd procent en dat betekent dat u via de fiscus een stevig aanvullende pensioen kunt opbouwen.'

In 1997 kent de spaarloonregeling een vrijstelling van 1638 gulden. Het spaarloon wordt door de werkgever overgemaakt naar een spaarloonregeling van de werknemer. Het geld mag gedurende een periode van vier jaar niet worden opgenomen. Maar tijdens die periode mag het spaarloon wel worden gebruikt voor de aankoop van een eigen huis of effecten en voor de betaling van premies voor een lijfrenteverzekering of een kapitaalverzekering. Dat laatste kan fiscaal gunstig zijn.

Wanneer een werknemer 1638 op een spaarrekening stort kost dat, bij een tarief van 50 procent, 819 gulden. Wanneer de werknemers het bedrag van 1638 gulden gebruikt voor een aftrekbare lijfrente, levert dit een belastingvoordeel op van 819 gulden. In feite kan de lijfrente geheel uit de bespaarde belasting worden betaald.

In vergelijking met andere landen kent Nederland een royale fiscale tegemoetkoming voor pensioenen en lijfrenten. In totaal wordt het bedrag waarover belasting wordt geheven verminderd met ongeveer 33 miljard gulden. In de nota 'Belastingen in de 21 eeuw' schrijft het kabinet-Kok dat ingrijpende wijzigingen “met uitzondering van aanpassing van het lijfrenteregime” niet wenselijk zijn.

Op dit moment sleutelt op het Binenhof een werkgroep ten behoeve van het nieuwe regeerakkoord aan het belastingsysteem voor de volgende eeuw. Volgens een direct betrokkene wordt er paal en perk gesteld aan de aftrek van lijfrente. Die is in de toekomst alleen nog mogelijk als het al veilig gestelde pensioen ondermaats is. Daarbij kan het gaan om het bedrijfspensioen al dan niet aangevuld met eerder afgesloten lijfrenten. Het te hanteren criterium staat nog niet vast maar dat zou uit kunnen komen op zeventig procent van het laatstverdiende loon voor pensionering. Voor alles wat daar bovenuit gaat komen, vervallen de aantrekkelijke fiscale arrangementen. Maar een eventueel pensioentekort kan op verschillende manieren worden aangevuld. In plaats van de tamelijk dure weg van een lijfrentepolis zal men bijvoorbeeld ook via een geblokkeerde effectenrekening bij de bank op de hoek de pensioenvoorziening op niveau kunnen brengen.

De verkopers van de lijfrentepolissen doen er voorlopig het zwijgen toe. Of ze houden zich op de vlakte, of ze marginaliseren de politiek. “Ach, meneertje. Hoe vaak hoor je vanuit Den Haag niet het geluid dat de hypotheekaftrek wordt aangepakt. Dat gebeurt toch ook niet. Met de koopsompolissen zal het ook wel niet zo'n vaart lopen.” Het is de argumentatie van een markt onder vuur.

    • Cees Banning
    • Aertjan Grotenhuis