Het voetbal krijgt de schuld

Ongetwijfeld zullen de meeste lezeressen van deze krant van mening zijn dat onze beschaving de komende weken het absolute nulpunt bereikt. Voor hen was het artikel van Leon de Winter (6 juni) gefundenes Fressen. Volgens deze schrijver moet het WK-voetbal gezien worden als een primitieve vorm van 'rituele verkrachting', waarbij “we de vaandels en wimpels van de tegenstander aan onze reet willen afvegen”. De Nederlandse voetbalfans willen niets liever dan vernederen. Met z'n allen, en verkleed als indianen. En de spelers op het veld voltrekken namens ons de daad. De Winter besluit zijn freudiaanse analyse van ons beschavingtekort dan ook met de voorspelling dat “de ploeg met de grootste gemiddelde erectie wint”.

Het is een theorie. In de praktijk is ze moeilijk te bewijzen. Het gehannes met meetlatjes in een volle en rumoerige kleedkamer zal weinig betrouwbare resultaten opleveren. Zeker na een klinkende overwinning met al die camera's erbij. Om verwarring te voorkomen lijkt het mij beter andere indicatoren te gebruiken waarmee het succes van Oranje gemeten kan worden. Het aantal doelpunten bijvoorbeeld.

En het is ook beter om in de theorievorming rond de voetbalgekte het woordje we zoveel mogelijk te vermijden. Want door al dat gewe en gewij worden de sluizen van de projectie opengezet en verzandt de analyse al gauw in een beschamende presentatie van persoonlijke eigenaardigheden. Bij Leon de Winter is dat een fascinatie voor vernedering en viriliteit.

Dat neemt niet weg dat zijn artikel wel een belangrijke vraag opwerpt: zijn de wereldkampioenschappen voetbal te begrijpen als beschavingsverlies of als beschavingswinst?

Voor het eerste pleit de aanblik die Nederland op dit moment biedt. Vooral in de premie A-sector. Het volk dat onder paars zo keurig op weg was naar een civil society waarin iedereen zich verantwoordelijk voelt voor een schone woonomgeving, heeft in een week tijd de boel ondergekliederd met het giftigste oranje dat de chemische industrie kon leveren. Over de autoluwe woonerven slalommen nu kleine middenklassers met oranje wieldoppen. Ze stuiteren over de verkeersdrempels, op de beat van een dreunend Wilhelmus en met uit ieder raam een klapperende vlag. Wie van volkskunst houdt moet in deze dagen een sterke maag hebben.

Maar dat betreft gelukkig de buitenkant. Voetbal heeft ook een binnenkant. Die ontdekken we als we de oranje huizen binnengaan. Daar ontvouwt zich een geruststellender tafereel: miljoenen mannen, voor het merendeel in de kracht van hun leven, die in opperste concentratie een minuscuul wit vlekje op een groen beeldscherm proberen te volgen. Dat valt niet mee want het bundeltje pixels schiet in de meest bizarre patronen over de beeldbuis. Louter door zuivere geestkracht, want een toetsenbord of joy-stick hebben ze niet, proberen die miljoenen mannen vervolgens allemaal op hetzelfde moment het witte vlekje één richting op te sturen. Dat vereist zelfbeheersing. Precies zoveel als nodig is om een maand lang naast het denken ook het drift- en gevoelsleven binnen dat glazen grasveldje in de huiskamer te concentreren. Ongelooflijk veel dus. Natuurlijk levert deze mentale oefening niet altijd de gewenste resultaten op, maar ondanks dat blijft de discipline waarmee al die verschillende mannen iedere dag weer voor de buis plaatsnemen ongebroken.

In sociologisch opzicht is hier sprake van zuivere civilisatie. Een samenleving waarin de overgrote meerderheid van de manlijke bevolking geheel vrijwillig afziet van geweld en kiest voor de stille weg van de meditatie als de nationale vlag verdedigd moet worden, heeft haar beschavingsopdracht begrepen. Dat daarbij soms een krat pils genuttigd wordt, maakt niet uit.

Het is daarom jammer en tragisch dat de Nederlandse overheid, in onze eeuw de beheerder van het civilisatieproces, op een schaamteloze wijze misbruik van de situatie probeert te maken.

In Groningen is een 'veegteam' van opsporingsambtenaren geformeerd dat tijdens het WK-voetbal veertienhonderd burgers thuis gaat oppakken. Dit zijn alle Groningers die nog een parkeerboete moeten betalen. Hoe kan een overheid zo stom zijn? Wie met dit doel aanbelt vernietigt in één klap de concentratie in de huiskamer. Het verhoogde bewustzijn stort in, en daarmee zal, zeker tijdens een belangrijke wedstrijd, zoveel agressie loskomen dat onze beschaving, te beginnen in Groningen, het eind van de maand inderdaad niet haalt.

Tel uit je winst.

Ik durf te wedden dat het arme voetbal opnieuw de schuld zal krijgen.

    • Jaap Boerdam