Geen amnestie voor Marx, Mao, Stalin Gadafi en Saddam

JOHANNESBURG, 13 JUNI. Karl Marx, Mao, Stalin, Gaddafi, Mike Tyson en Saddam Hussein kunnen het vergeten, ze krijgen geen amnestie van de Zuid-Afrikaanse Waarheidscommissie. Onder deze en andere martiale namen - wat te denken van Kalasjnikov, Molotov, No Peace, Russian Tank en Scud Missile - vroegen meer dan 130 leden van het Panafrikaanse Congres (PAC) om vergiffenis voor aanslagen die ze begingen in de tijd van de apartheid.

Commissievoorzitter Desmond Tutu heeft laten weten dat de aanvragen vanaf vandaag ongeldig zullen worden verklaard “omdat het PAC niet wenste mee te werken aan het achterhalen van hun werkelijke namen en hun daden”.

De emeritus-aartsbisschop zei in een verklaring dat de “schaarste aan details” betekent dat de commissie bij wet de aanvragen niet kan accepteren. De Wet op Waarheid en Verzoening uit 1995 stelt namelijk vast dat er sprake dient te zijn van volledige openheid van zaken. Zij die de waarheid opbiechten over gewelddaden uit het verleden en kunnen aantonen dat ze handelden uit politieke motieven mogen rekenen op ontslag van rechtsvervolging.

Tutu zegt dat gewone leden van het PAC slachtoffers zijn van hun eigen partij. “De commissie heeft zich in alle mogelijk bochten gewrongen om PAC-leden die amnestie hebben aangevraagd te helpen, daar waar hun eigen partij faalde.”

Afgelopen woensdag gaf de Waarheidscommissie het PAC nog tot het einde van de week de tijd om de ontbrekende gegevens te verstrekken, maar gistermiddag had het hoofdkantoor van de commissie in Kaapstad nog niets gehoord.

Verscheidene van PAC-kaders zitten in de gevangenis, na te zijn veroordeeld ten tijde van de apartheid. Het niet volgen van de geldige amnestie-procedure betekent dat de Waarheidscommissie niet in staat zal zijn hen vrij te krijgen.

De commissie ziet hierin kwade opzet van het PAC, dat zijn gevangenen als martelaren zou willen gebruiken voor eigen politieke doeleinden. “Ik heb er genoeg van mijn mond te houden over het gebrek aan medewerking van het PAC, mede gelet op de laag-bij-de-grondse aanvallen op ons door enkele van hun leiders”, aldus Tutu deze week in zijn verklaring.

Partijen zowel ter zwarte (PAC) als ter blanke (Nationale Partij) zijde uiten bij voortduring zware kritiek op de Waarheidscommissie, die men beticht van partijdigheid voor een van beide kampen. De levensduur van de Waarheids- en Verzoeningscommissie, die eind juli haar eindverslag had zullen publiceren, werd deze door het parlement met drie maanden verlengd.

    • Lolke van der Heide