de profvoetballer

Allemaal rennen ze gemiddeld eens per week twee keer vijfenveertig minuten over een grasveld achter een bal aan. Allemaal proberen ze die bal in het doel van de tegenstander te krijgen. Allemaal hebben ze wel eens een slechte dag en allemaal winnen én verliezen ze wel eens. En toch krijgt de ene profvoetballer 'slechts' krap een ton per jaar mee naar huis terwijl de andere er lachend met ruim vier miljoen vandoor gaat.

De gebroeders De Boer (beide Ajax), twee grootverdieners in de A-categorie van Ajax, riepen onlangs nog de toorn van premier Kok over zich af door te stellen dat ze teveel belasting moesten afdragen over hun toch vorstelijke salarissen. En de De Boertjes hadden nog meer op hun lever. En passant beschuldigden zij het collectieve spelerpensioenfonds CFK - waar iedere contractspeler een percentage van zijn inkomen in moet storten en dat inmiddels ruim 400 miljoen gulden in kas heeft - niet goed te kunnen beleggen. Dat konden zij zelf beter, vonden zij. Voetbal is geld, geld en nog eens geld.

Bij voetbalbond KNVB willen ze er eigenlijk niets over kwijt, over de inkomens van de spelers. “Te ingewikkeld, per individu verschillend en de spelers hebben liever niet dat we hun salarissen bekend maken”, aldus een woordvoerder.

De KNVB heeft onlangs wel bekend gemaakt wat er in totaal aan personele kosten op de balans staat bij de profclubs. Waar in 1991 nog met een kleine 60 miljoen kon worden volstaan voor de 36 clubs uit de twee divisies, staat nu een totaalbedrag van 301 miljoen gulden op de balans. Oorzaak van deze 'loonexplosie': de vercommercialisering van het voetbal, lucratievere sponsorcontracten, het zogenoemde Bosman-arrest (waardoor spelers transfervrij op de markt komen na afloop van hun contract), de flex-wet, en de economische hoogconjunctuur en bijbehorende beurshausse.

De drie top-clubs in de eredivisie (of PTT-Telecompetitie), Ajax, PSV en Feyenoord, zijn samen goed voor 115 miljoen gulden. De overige eredivisiespelers hebben ongeveer 130 miljoen gulden te verdelen. In de eerste divisie (of Toto-divisie), ook achttien clubs, moeten de spelers het doen met 57 miljoen gulden.

Uitgaande van gemiddeld 25 spelers per club (dat varieert echter sterk) strijken de ongeveer 450 eerste-divisie-spelers jaarlijks bijna 127.000 gulden bruto per jaar op. Dat lijkt veel, zeker als je bedenkt dat er in de Toto-divisie ook veel zogenoemde part-time-professionals meespelen. Maar clubs in de top van die divisie, zoals AZ, zijn dusdanig kapitaalkrachtig dat zij het gemiddelde enorm ophalen.

Datzelfde geldt eigenlijk voor de eredivisie. Daar ligt het gemiddelde echter vier keer zo hoog, op ruim 540.000 gulden bruto per jaar. De 75 spelers van de drie topclubs torenen daar hoog bovenuit met een gemiddeld inkomen van ruim 1,5 miljoen bruto per jaar. Dit bedrag is echter aan de hoge kant, omdat de grote drie meer dan 25 mensen op de loonlijst hebben staan. Een woordvoerder van Ajax zegt dat de AFC in totaal ruim 100 man in dienst heeft. Hoe dan ook: toppers als de De Boertjes, Danny Blind, Jari Litmanen en Edwin van der Sar verdienen jaarlijks minimaal 3 miljoen, luidt een schatting van een spelersmakelaar. Gevolg: de overige 375 spelers van de 15 clubs in de PTT-Telecompetitie moeten het met een kleine 350.000 gulden per jaar doen.

De KNVB hanteerde voor het seizoen 1997-1998 een gemiddelde bruto jaarinkomen van 296.000 gulden. De KNVB moet ieder jaar een gemiddelde aangeven omdat anders het ministerie van Sociale Zaken uitspraken zou moeten doen over de kwaliteit van voetballers die van buiten de Europese Unie worden aangetrokken. Verdiende een niet-EU-inwoner als profvoetballer vorig seizoen meer dan 296.000 gulden, dan is hij kwalitatief goed genoeg om hier te mogen werken.

Bij de Federatie voor Betaaldvoetbal Organisaties (FBO) is men wel bereid om een boekje open te doen over de salarissen van de voetballers. “Van iedere gulden die er in een club omgaat komt zestig cent ten goede van de salarissen van de spelers. Een beursgang, hogere inkomsten uit merchandising, al die zaken hebben een direct effect op de inkomsten van de spelers en daarmee op de kwaliteit van het voetbal”, meent G. Slager van FBO. En juist vanwege die kwaliteitsimpuls prijst Slager de marktwerking in de PTT-Telecompetitie. “Wat mij betreft gaan de salarissen nog drie of vier keer over de kop. Het voetbal wordt er alleen maar beter op.” In de PTT-Telecompetitie speelt de internationale concurrentie namelijk een grote rol. Hoe meer centen, des te meer talent er aangekocht kan worden uit het buitenland. FBO verklaart de enorme verschillen tussen de spelerssalarissen door de premieregelingen, de sponsorcontracten, de onderhandelingscapaciteit van de individuele spelers - of hun zaakwaarnemers - en natuurlijk door de kwaliteiten van de speler.

Hoewel een fervent voorstander van vrije marktwerking bij de topclubs, is Slager ook een voorstander van een categorisering van de salarissen in het voetbal. Vanuit sociaal perspectief en voor de carrièreplanning van de spelers zou dat volgens FBO beter zijn, zeker in de subtop. “Het zou voor ons een stuk makkelijker zijn als we konden zeggen: die twee spelers vallen vanwege hun uitzonderlijke kwaliteit in het vrije tarief, de rest valt in een van de drie vaste categorieën”, aldus Slager.

FBO verwacht dat het in de Toto-divisie noodzakelijkerwijs die kant op zal gaan. FBO-woordvoerder Slager: “Dat is een mondiale trend, die clubs in de subtop willen wel investeren in de opleiding van spelers, maar dan wel de garantie hebben dat ze ze een tijdje binnen kunnen houden.”

Aantal profvoetballers eredivisie: ± 450 Aantal profvoetballers eerste divisie: ± 450

Gemiddeld inkomen eredivisie: 544.444 Gemiddeld inkomen eerste divisie: 126.667 Gemiddeld inkomen Ajax, PSV, Feyenoord : 1.533.333

Gemiddeld inkomen gehanteerd door KNVB: 296.000 Geschat inkomen topspelers: min. 3.000.000

Bruto jaarinkomens in guldens, gebaseerd op KNVB-cijfers en uitgaande van gemiddeld 25 spelers per team.