Sluitende voorspelling koopkracht bestaat niet

DEN HAAG, 12 JUNI. Er bestaat geen sluitend systeem om de koopkracht van alle inkomensgroepen te voorspellen. Vooral als het gaat om informatie van de overheid aan de burgers, zoals bij wijziging van het belastingstelsel, is het zaak voorzichtig met koopkrachtplaatjes om te gaan. Het ideale koopkrachtplaatje bestaat niet.

Dit staat in een voorlopig advies van de Sociaal Economische Raad (SER) op verzoek van minister Melkert (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Directe aanleiding is de commotie die in januari ontstond toen mensen hun loonstrookje kregen en er tegen de voorspellingen in op achteruit waren gegaan.

Het zogenoemde standaard koopkrachtoverzicht, dat de overheid gebruikt om de koopkrachtontwikkeling voor het komend jaar te voorspellen, is niet geschikt om de effecten van een nieuw belastingstelsel aan te geven, omdat veel inkomenscomponenten en -groepen buiten beschouwing blijven.

In dergelijke situaties is microsimulatie volgens de SER de aangewezen benadering. Die methode maakt gebruik van de gegevens van een groot aantal - 40.000 of meer - werkelijk bestaande huishoudens.

Beleidsmakers en politici moeten zich in hun communicatie naar de burgers rekenschap geven van de beperkingen van de koopkrachtramingen.

Veel zaken, die de koopkracht kunnen beïnvloeden, zoals de prijsontwikkeling en gemiddelde loonstijging in de CAO's vallen immers buiten de invloed van de overheid.

Als door overheid of politici stellige uitspraken worden gedaan over “dé koopkrachtontwikkeling” in het komend jaar, kan bij het publiek al snel de indruk ontstaan dat een koopkrachtgarantie wordt gegeven waar men later aanspraak op kan maken.

Het kan daarom volgens de SER wenselijk zijn het overheidsaandeel in de koopkrachtontwikkeling, zoals belasting- en premiemaatregelen, apart in beeld te brengen.