NAVO: al spoedig manoeuvres bij Kosovo

BRUSSEL, 12 JUNI. De NAVO houdt binnen enkele dagen luchtmachtoefeningen boven Albanië en Macedonië om te laten zien dat de alliantie snel kan ingrijpen in Kosovo. De NAVO zal onder meer luchtaanvallen simuleren. Dat hebben de NAVO-ministers van Defensie gisteren besloten tijdens hun halfjaarlijkse beraad, dat werd gedomineerd door de Kosovo-crisis. Albanië en Macedonië hebben enkele dagen geleden al ingestemd met een NAVO-actie boven hun grondgebied.

De ministers gaven de militaire staf de opdracht zo snel mogelijk verschillende opties uit te werken voor een NAVO-optreden in en rond Kosovo. De opties betreffen onder meer luchtaanvallen, een vliegverbod boven Kosovo of heel Joegoslavië, het uitschakelen van Servische luchtafweer, humanitaire bijstand, een embargo op burgerluchtvaart en het legeren van een beperkte troepenmacht in Noord-Albanië. De studie naar demonstratieve luchtmachtoefeningen boven Albanië en Macedonië moet maandag klaar zijn, de overige studies op 22 juni.

Alle deelnemende ministers onderstreepten gisteren de eensgezindheid binnen de NAVO om de Joegoslavische president Miloševic desnoods met geweld te dwingen een eind te maken aan zijn “walgelijke” optreden, zoals de Britse minister Robertson het uitdrukte. De ministers onderstreepten op een diplomatieke oplossing te hopen. Zij beschouwen hun maatregelen als steun in de rug voor de ministers van Buitenlandse Zaken van de internationale Contactgroep die vandaag in Londen naar verwachting een ultimatum aan Miloševic zullen stellen. De boodschap aan Belgrado is: “denk nog eens na en verander uw tactiek”, zei gisteren Robertson. “Vandaag hebben we laten zien dat we bereid zijn diplomatie met militaire middelen te ondersteunen”, zei ook secretaris-generaal Solana.

De Joegoslavische president Miloševic reist maandag naar Moskou om er de volgende ochtend met president Jeltsin te praten. De internationale gemeenschap hoopt dat dit overleg er alsnog toe leidt dat Miloševic instemt met wat een Franse woordvoerder gisteren omschreef als “een terugkeer naar de onderhandelingstafel voor een gesprek over een substantiële autonomie [voor Kosovo binnen Servië]”.

Pagina 5: 'VN-mandaat niet nodig'

De Amerikaanse minister Cohen noemde de Kosovo-crisis “meer dan een intern probleem” en “een gevaar voor de hele regio”. Hij zei dat de NAVO voor eventueel optreden het liefst een resolutie van de VN of een mandaat van de Europese Veiligheidsorganisatie OVSE wil hebben. “Dat is wenselijk maar niet noodzakelijk”, zei Cohen. Volgens hem kan de NAVO zelfstandig optreden uit een oogpunt van “collectieve verdediging” tegen “de instabiliteit die wordt geschapen door een voortzetting van de situatie”.

Een VN-resolutie wordt wenselijk geacht als wettelijke basis voor optreden in Kosovo, maar maakt volgens waarnemers vooralsnog weinig kans wegens de opstelling van Rusland. Volgens secretaris-generaal Solana gaat Rusland niet akkoord met de militaire besluiten van gisteren.

Volgens minister Voorhoeve kan “een relevante wettelijke basis” voor NAVO-optreden in Kosovo ook worden gevonden in het volkenrecht, de Conventies van Genève en de internationale verdragen voor de rechten van de mens. “Als je zegt: we treden alleen op met een VN-resolutie, geef je Rusland en China een veto over elke actie van de NAVO”, zei Voorhoeve. De NAVO-ministers kregen gistermiddag een verslag van hun militaire adviseurs waaruit blijkt dat de komende dagen of weken “nieuwe militaire acties van de Serviërs starten ten westen van Priština”, aldus Voorhoeve.

De NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken gaven twee weken geleden de militaire staf de opdracht het zenden van troepen naar Albanië en Macedonië te bestuderen. Deze studies, die eind juni zouden zijn afgerond, zijn nu versneld. De aandacht gaat nu vooral uit naar afschrikwekkende actie door de luchtmacht, al wordt geen enkele optie uitgesloten, ook niet het zenden van grondtroepen naar Kosovo. “Twee weken geleden was er nog niet de urgentie van de gebeurtenissen van de laatste tijd met 60.000 tot 70.000 vluchtelingen”, aldus Voorhoeve.

De NAVO-ministers zeiden gisteren met klem dat eventuele actie niet betekent dat het Kosovo Bevrijdingsleger (UÇK) zijn gang kan gaan. “Het UÇK moet niet denken dat we zijn streven naar onafhankelijkheid steunen”, zo zei minister Cohen.