Langer en dikker

NEDERLANDSE JONGEREN worden gemiddeld genomen steeds langer en ook dikker. Deze uitkomsten van een grootscheeps onderzoek, de Vierde Landelijke Groeistudie, stroken met de dagelijkse waarneming. Wie door een drukke winkelstraat loopt, ziet dat jongeren over het algemeen langer en soms ook dikker zijn dan ouderen. De toename van de gemiddelde lengte gaat met een adembenemend tempo. Zeventien centimeter in een eeuw, twee (jongens) en 2,3 centimeter (meisjes) sinds 1980. Ook als deze groei afvlakt - en daar ziet het volgens de onderzoekers naar uit - kunnen Nederlandse jongeren midden volgende eeuw gemiddeld tegen de twee meter lang worden.

Dit verschijnsel heeft grote maatschappelijke gevolgen. Om slechts enkele voor de hand liggende effecten te noemen: schoolbankjes en kantoormeubelen moeten groter en ruimer worden, kledingmaten moeten worden aangepast, been- en zitruimte in treinen, auto's of vliegtuigen moeten worden verruimd, deurposten in nieuwbouwwoningen moeten worden verhoogd, de hoogte van plafonds in nieuwbouw kan een probleem worden. Ervaring leert dat producenten en ontwerpers in deze opzichten achter lopen bij de fysieke ontwikkeling van de consumenten. Dat grote maten steeds meer voorkomen, dringt in de marketing pas langzaam door.

Er zijn ook andere vraagstukken aan de lengte- en gewichtstoename verbonden. Zal de dichotomie tussen het ideaalbeeld van de mode en de werkelijkheid, bijvoorbeeld wat gewicht betreft, leiden tot meer psychische eetstoornissen? Het heeft iets beangstigends dat mensen in een, historisch gezien, heel korte tijd zoveel langer en zwaarder worden. Wat zijn de effecten op het groeiproces van industriële opslag van voedingsmiddelen, waardoor het hele jaar uitgebalanceerde voeding met voldoende vitaminen en mineralen mogelijk is? In de Verenigde Staten begint men zich ernstig zorgen te maken over de gewrichtsproblemen bij mensen met overgewicht die onder meer worden veroorzaakt door ongezonde voedingsgewoonten. Zal het menselijke skelet op de lange duur in staat zijn een veel groter lichaam te dragen? DE LENGTETOENAME doet zich niet alleen in Nederland voor, maar in veel landen waar de leefwijze en samenstelling van de voeding veranderen. Volgens de onderzoekers van de Groeistudie heeft dit te maken met de toenemende hoeveelheden eiwitten die worden gegeten. Daarnaast is het een kwestie van genetische bepaaldheid, bijvoorbeeld om de verschillen te verklaren tussen de gemiddelde lengte van noordelijke en zuidelijke Nederlanders. Nature én nurture spelen dus een rol. In de wisselwerking tussen deze twee moeten de spectaculaire veranderingen in de groeipatronen worden gezocht.

Maatschappelijke ongerustheid richt zich vaak op problemen in verre landen of de verre toekomst. De veranderingen in het groeiproces van jongeren doen zich hier en nu voor, zichtbaar voor iedereen. Het is een veelomvattend vraagstuk dat grotere aandacht verdient.