In de rij om de school aan te klagen

De gemeente Amsterdam moet de bijspijkerlessen en een test betalen die een basisscholier nodig had, zo oordeelde de rechter gisteren, omdat de school in gebreke bleef. Na lang wachten, staan ouders met soortgelijke conflicten nu te trappelen.

BREUKELEN, 12 JUNI. Casper den Daas is negen jaar en zit op zijn vijfde basisschool. Zijn ouders haalden hem van vier scholen, omdat die “ondanks hun toezeggingen” niets deden met Caspers capaciteiten. Hij is hoogbegaafd, zo stelde een orthopedagoog uit de buurt vast. Maar hij werd op de één na de andere school genegeerd of dagelijks op de gang gezet. Zijn ouders gaan nu eisen dat zijn vierde school, de Regenboog, de kosten voor bijspijkerlessen en begeleiding vergoedt.

Het echtpaar Den Daas sprong gisteren een gat in de lucht toen een moeder, K. Schaapman, een rechtszaak won tegen de school van haar 12-jarige zoon Tom. De gemeente Amsterdam moet als bestuur van de Veertiende Montessorischool de kosten vergoeden voor bijspijkerlessen en een intelligentietest. Tom had een “onaanvaardbare” leerachterstand opgelopen door nalatigheid van het schoolbestuur, zo oordeelde de rechter. “Nu zijn alle ouders zoals wij aan de beurt, die jarenlang voor gek zijn verklaard door een school”, zegt P. den Daas triomfantelijk. Casper zit inmiddels op een school in Woerden en mag waarschijnlijk een jaar overslaan.

Wat schoolbesturen en gemeenten sinds het begin van Schaapmans rechtzaak vrezen, is gisteren gebeurd: de drempel voor ouders om schoolbesturen aan te spreken op slecht onderwijs dat stelselmatig is verwaarloosd, is geslecht. De rechter gaf consumenten in het onderwijs voor het eerst ouders een juridisch houvast. De weg lijkt vrij voor ouders om scholen waarvan de kwaliteit achterblijft financieel aan te pakken.

De uitspraak in Amsterdam geldt als een “belangrijk precedent”, zo oordelen onderwijsjuristen. Als een schoolbestuur beterschap belooft, maar te weinig actie onderneemt, zal de rechter dat het schoolbestuur kunnen aanrekenen, zo analyseerde de Rotterdamse hoogleraar staats- en bestuursrecht prof.dr. P. Akkermans. De ouderorganisatie Ouders & Coo bejubelde de “doorbraak” van Schaapman. “Nog nooit hebben ouders zo'n schadeclaim toegewezen gekregen”, aldus directeur W. van Katwijk.

Maar het vonnis stelt ouders ook in staat iets te ondernemen tegen de lesuitval, verwacht bestuurskundige en oud-staatssecretaris van Onderwijs R. in 't Veld. En wat dat betreft zullen scholen het zwaar te verduren krijgen, voorspelt hij. “Er zullen steeds vaker lessen uitvallen, doordat er steeds minder leraren zijn, waardoor ouders zullen uitwijken naar buitenschoolse lessen. Díe kosten zullen ze verhalen op de school, wat natuurlijk rampzalig is.”

De besturenraad van protestants-christelijke scholen heeft het antwoord al klaar. Scholen zullen in de toekomst “alles juridisch afdekken” uit angst voor rechtszaken, aldus hun woordvoerder. “Elke school zal op papier vastleggen, wat ze kunnen bieden en wat niet. Als ze dan te weinig geld hebben voor bijlessen of extra zorg, dan moeten ouders het zelf betalen.” De raad vreest niet voor Amerikaanse toestanden met vele schadeclaims, omdat alle scholen vanaf augustus een klachtencommissie zullen moeten instellen, waar ouders terecht kunnen. “Dat is een nieuwe uitwijkmogelijkheid voor ouders, vóór de stap naar de rechter.”

Ook R. Roders van de Amsterdamse schoolbegeleidingsdienst ABC, die de Veertiende Montessorischool begeleidde, verwacht niet dat het storm zal lopen bij de rechter. Veel ouders zullen, zegt hij niet zo'n sterke rechtszaak hebben als Schaapman, omdat veel scholen volgens hem wél goed weten hoe kinderen vorderen en hoe ze achterstanden moeten voorkomen. De gemeente Amsterdam toonde zich gisteren overigens “verrast en teleurgesteld” en zal het vonnis bestuderen met het oog op hoger beroep.

Zo niet de familie Reintjes in Arnhem, die de slingers gisteren uit de kast heeft gehaald. De school van hun zoon Thijs (12) ontkende jarenlang dat Thijs hiaten had in zijn kennis en dus bijles nodig had. Zijn moeder, J. Reintjes, bezocht vanaf groep vier maandelijks de school, omdat ze zich zorgen maakte over zijn 'concentratieproblemen', die de school wel erkende. Ook vorig jaar, toen hij in groep zeven zat, zei de leraar dat Thijs geen leerachterstand had en dat alles “met de jaren goed zou komen”. Plotseling, in de laatste klas, groep acht, belde de school Thijs' ouders op om te melden dat Thijs grote hiaten in zijn kennis had en “dreigde te ontsporen”. De Reintjes waren woedend.

De school adviseerde aan Thijs vervolgens een speciale middelbare scholen en hooguit de Mavo. De Reintjes kregen te horen dat zij te hoge verwachtingen koesterden voor hun zoon. Advocaat C. Reintjes en zijn vrouw lieten het er niet bij zitten. Thijs werd getest door een onfhankelijke onderwijskundig bureau, dat vaststelde dat Thijs een motorische storing heeft die zijn concentratie verstoort. Met behulp van een fysioptherapeut en wat bijlessen, haalde Thijs bij de CITO-toets in februari een hoog cijfer. Hij gaat nu naar het VWO. Ook de Reintjes willen de 4.000 gulden die ze besteedden aan de test, de fysiotherapie en de bijlessen verhalen op de basisschool. “Desnoods via de rechter”, aldus Reintjes.

En dan zijn er de kinderen die dyslectisch zijn, zonder dat een school het merkt, zoals de 14-jarige dochter van T. van der Meer in Bilthoven. Zij is zo gefrustreerd over de ontkenning van problemen door een katholieke basisschool, dat ze gisteren uit solidariteit de rechtszitting bezocht. Zij eist nu dat de school uit Bilthoven de kosten voor orthopedagisiche begeleiding van haar dochter betaalt, omdat een test vorig jaar uitwees dat het meisje dyslectisch is, ondanks de ontkenningen van haar basisschool. “Ik ben gehandicapt en leef van 1.900 gulden per maand, terwijl de orthopedagogische begeleiding en de reiskosten maandelijks 1.500 gulden kost”, aldus Van der Meer. Haar dochter is van de achterstand zo ongelukkig geworden, dat ze nu thuis zit, “helemaal vast”.

    • Frederiek Weeda