Alexander de Grote overleed aan tyfus

AMSTERDAM, 12 JUNI. Malaria, alvleesklierontsteking, alcoholmisbruik, of gewoon vergiftiging? Over de precieze doodsoorzaak van Alexander de Grote (355-323 v.Chr.) wordt al gespeculeerd sinds hij onder geheimzinnige omstandigheden in Babylon overleed. Twee Amerikaanse artsen stellen nu dat de Macedonische veroveraar het slachtoffer is geworden van een tyfus-infectie, die wellicht werd overgebracht door zijn geliefde Hephaeston, die eerder na flinke koortsen was overleden.

In hun artikel in The New England Journal of Medicine van 11 juni zetten David W. Oldach en Robert E. Richard de symptomen van Alexanders elfdaagse ziekbed - volgend op een drinkgelag waarop de koning tien liter onverdunde wijn dronk - op een rij: terugkerende koortsen, pijnen in de rechter bovenbuik, verstijvingen, anorexia en apathie. Daarna verwerpen ze de eerdere theorieën over de doodsoorzaak. Een door alcoholgebruik veroorzaakte leverontsteking komt niet in aanmerking, omdat de bronnen niet reppen van geelzuchtverschijnselen, ondervoeding of leverproblemen. Een overdosis alcohol of een acute alvleesklierontsteking geeft geen pijnen in de buik of koorts. En typische symptomen van arsenicumvergiftiging (verhoorning van de huid, chronische vaatvernauwing) zijn niet geregistreerd.

Malaria is volgens Oldach en Richard niet uitgesloten, te meer omdat Alexanders geboorteland Macedonië tot in de deze eeuw berucht was als malariagebied. Maar de pijn in de buik is karakteristieker voor tyfuspatiënten, terwijl de bijwerking van tyfus, toenemende verlamming, de indruk zou kunnen geven dat Alexander al dood leek voordat hij het was. De bronnen merken op dat hij tot zijn begrafenis geen tekenenen van ontbinding vertoonde.

Oldach en Richard geven overigens toe dat een doorslaggevende diagnose van Alexanders ziekte wordt bemoeilijkt door het feit dat de eerste overgeleverde biografie (van Diodorus Siculus) dateert van drie eeuwen na zijn dood.

Een autopsie op het skelet is niet mogelijk, aangezien de tombe van Alexander, die ooit in Egyptisch Alexandrië stond, nooit is teruggevonden.