Koreaanse retrorage

Een golf van nostalgie overspoelt het door economische malaise geplaagde Zuid-Korea. Televisiereclames, soapseries en popmuziek grijpen terug op de jaren zestig en zeventig, toen de Koreanen minder geld, maar een warmer hart hadden.

Verreweg de populairste reclame is een animatiefilmpje van Samsung. Het jaar is 1974, de plaats een huis met een traditioneel gekromd dak ergens op het platteland. Rondom een zwart-wit televisie kijkt een moeder vergezeld door de buren naar de verrichtingen van haar zoon, Korea's bokslegende Hong Su-hwan. De telefoon gaat en, nadat ze eerst een tijdje de hoorn omgekeerd heeft vastgehouden, huilt moeder Hong van vreugde wanneer haar zoon zegt: “Mam, ik heb de titel gewonnen!”.

Met deze reclame probeert Samsung niet alleen televisies en telefoons te verkopen, het zinspeelt ook op het saamhorigheidsgevoel van de Koreanen. Als een na grootste chaebol zal het deze zomer duizenden werknemers moeten ontslaan. Meer dan ooit heeft het bedrijf een goed imago en de goodwill van het publiek nodig.

Het verlangen naar de goede oude tijd blijft niet beperkt tot reclame. De grote televisiezenders hebben soaps en dramaseries uit de jaren zestig en zeventig uit de kast gehaald. Remakes van populaire liedjes uit dezelfde tijd staan bovenaan in de hitparade. Oude beroemdheden die meer dan twintig jaar in de vergetelheid hebben doorgebracht, staan opeens weer in de belangstelling. En ook uitgevers doen mee aan de nostalgie-manie: bijna elke dag verschijnt er wel een boek over vroeger - over arme, maar tevreden mensen die samen hun zware last dragen.

De retro-rage komt veel Koreanen goed uit. In supermarkten en warenhuizen is er meer plaats dan vorig jaar ingeruimd voor voordelige, wat eenvoudigere consumentengoederen. Vorige zomer nog probeerden de drie elektronica-giganten Samsung, Lucky Goldstar en Daewoo om het hardst meer airconditioners te verkopen. Nu richten ze zich op goedkope ventilatoren. De economische crisis heeft tot voorzichtigheid gemaand. Bovendien is ouderwetse degelijheid in.

Vanwaar het plotselinge verlangen naar de goede oude tijd? Volgens Shin Hyeon-am, econoom voor Samsungs onderzoeksinstituut, is een dergelijke opleving een typisch verschijnsel wanneer een economie terugschakelt naar een periode van minder snelle groei. “De afgelopen dertig jaar hebben de Koreanen ongelofelijk hard gewerkt voor een rijk land en een zonnige toekomst. Nooit hebben ze tijd gehad om over zichzelf of anderen na te denken.”

Geconfronteerd met een lagere economische groei gaan veel Koreanen liever de problemen uit de weg en richten ze zich op het verleden. Het zijn vooral de vijftigers en zestigers, de bouwmeesters van Zuid-Korea's industrialisatie, die zich aan nostalgie overgeven.