Blauwe baby's

Nitraat, kanker en blauwe baby's is een oud fabeltje dat om de zoveel tijd opduikt in de media (NRC Handelsblad, 8 juni). Stichting Heidelberg Appeal Nederland heeft aan dit onderwerp een uitgebreide studie gewijd dat in het rapport 'Nitraat en Volksgezondheid: een Overzicht' is gepubliceerd.

Het 'blauw-baby' syndroom waar Max Paumen op doelt is een uiterst zeldzame stoornis, die als gevolg van de aantasting van het hemoglobine (rode bloedkleurstof) bij zuigelingen optreedt. Een rechtstreeks verband tussen nitraat in drinkwater, ook in hoge concentraties, en dit syndroom is echter nooit aangetoond. Het 'blauw-baby' syndroom, dat in West-Europa en de VS zo goed als verdwenen is, is hoofdzakelijk terug te voeren op darminfecties. Hoe verrassend het ook moge klinken, nitraat staat al decennia bekend als een lichaamseigen stof. Per dag maakt de mens ruwweg 60 milligram nitraat aan, en dat een leven lang. Tijdens een infectie kan als gevolg van de immuumrespons de lichaamseigen nitraatproduktie tot wel 1000 milligram per dag oplopen. Zuigelingen kunnen zo het slachtoffer worden van hun eigen immuunrespons. Volwassenen zijn vrijwel ongevoelig voor nitraat, ook in zeer hoge concentraties.

Een verband tussen nitraat en kanker is nooit aangetoond. Bij individuen die beroepshalve in sterk verhoogde mate in aanraking komen met nitraat, zoals kunstmestfabriekenarbeiders, is geen verhoogde kankerincidentie waargenomen. Ook epidemiologisch onderzoek heeft niets opgeleverd.

Zonder meer kan gesteld worden dat de volksgezondheidsrisico's verbonden aan de nitraatbelasting in Nederland verwaarloosbaar zijn. Deze laatste stelling werd door minister De Boer in een reactie op het rapport van de stichting HAN dan ook 'niet bestreden'.

    • Vrije Universiteit
    • Projectcoördinator Stichting Han
    • Dr. J.C. Hanekamp
    • Prof.Dr. A. Bast