Zalm sprokkelt miljarden voor paars kabinet

Informateur Zalm wil deze week het financiële kader voor het regeerakkoord van het tweede paarse kabinet afronden. Een sprokkeltocht naar de miljarden.

DEN HAAG, 9 JUNI. Demissionair minister Gerrit Zalm (Financiën) heeft zijn oude functie weer opgepikt: het voorspellen van de economische groei. De voormalig directeur van het Centraal Planbureau (CPB) wil deze week het financiële kader voor het nieuwe regeerakkoord afronden. Ambtenaren van Financiën en het CPB, die informateur Zalm adviseren, maken overuren en produceren de ene verkenning na de andere. “De scenario's zijn niet aan te slepen”, schertst een betrokken ambtenaar.

De rekenmeesters verwachten dat de komende regeerperiode eerst twee vette en daarna twee magere jaren zal kennen. Ook de financieel woordvoerders van de paarse fracties houden rekening met een omslag in de economische groei over ongeveer twee jaar. Paars filosofeert daarom over een moderne vorm van conjunctuurpolitiek: een stapje terug wanneer het economisch mee zit (1999-2000) en de economie stimuleren wanneer de groei terugloopt (2001-2002).

VVD en D66 willen de eerste twee jaar het accent leggen op het terugdringen van het financieringstekort. Het is deze twee partijen een doorn in het oog dat het tekort dit jaar stijgt van 1,4 tot 1,6 procent. De economie draait op volle toeren, in het eerste kwartaal groeide de economie zelfs met 4,2 procent, de hoogste groei in acht jaar. Lastenverlichting heeft daarom voor VVD en D66 niet de grootste prioriteit.

Die kan later komen, in de tweede helft van de kabinetsperiode. In die twee jaar zouden de lasten voor burgers en bedrijven extra moeten worden verlaagd. Dat heeft een gunstig effect op de koopkracht en draagt bij aan matiging van de lonen, wat vervolgens weer gunstig is voor de vraag naar arbeid. Zo'n beleid is effectiever in een periode van matige economische groei dan bij hoge groei - de economie heeft zo'n oppepper dan niet echt nodig.

De PvdA staat afwijzend tegenover een beleid waarbij de eerste twee jaar de prioriteit ligt bij het terugdringen van het financieringstekort en pas daarna bij lastenverlichting. “Als het kabinet na twee jaar knalt, wat niet valt uit te sluiten bij een recessie, sta je met lege handen voor de kiezer”, zegt een PvdA'er. “We maken geen regeerakkoord op de pof.” De PvdA wil direct lastenverlichting. In de werkgroep belastingen hebben de PvdA'ers Melkert en Vermeend zelfs voorgesteld een voorschot te nemen op de invoering van het nieuwe belastingsysteem en volgend jaar al een begin te maken met een extra lastenverlichting.

Om aan alle wensen tegemoet te komen (naast het terugdringen van het financieringstekort en lastenverlichting hebben VVD, PvdA en D66 ook een waslijst voor extra uitgaven) sprokkelt informateur Zalm naar extra geld. De onderhandelaars zijn tot nu toe steeds uitgegaan van een economische groei van twee procent. “Is dat wel realistisch”, zou PvdA-onderhandelaar Wallage aan Zalm hebben gevraagd, nadat financieel specialist Van der Ploeg wat berekeningen voor hem had gemaakt. Stel, Zalm gaat voor 1999 en 2000 uit van een economische groei van drie procent in plaats van twee, dan zou dat zes miljard gulden opleveren. Het doorhakken van knopen in de komende weken zou daardoor een stuk gemakkelijker worden.

Bij de besprekingen over het financiële kader zijn PvdA, VVD en D66 het in ieder geval al over één ding eens geworden: wanneer je uitgaat van een economische groei van twee procent, moet je hele concrete afspraken maken over de besteding van de financiële meevallers. Die zijn namelijk niet te vermijden.