Incyte; DNA-informatica

Porter Drive in het Californische Palo Alto is een rustig groen laantje, dat aan Wassenaar of Bloemendaal doet denken.

De talloze bedrijfjes die in Silicon Valley zijn gevestigd zijn vrijwel geen van alle groter dan een behoorlijke villa. Bijna dertig jaar geleden werd hier de microprocessor uitgevonden. De 'computer-on-a-chip' heeft alles veranderd. Horloges, auto's, spelletjes en kookwekkers zijn nu wezenlijk anders dan toen. Het bedrijf Incyte is een exponent van de 'tweede revolutie' en koppelt de kracht van computers aan het onderzoek naar het menselijk genoom, een symbiose tussen genenonderzoek en bio-informatica.

Genen bevatten erfelijke informatie en instructies om bepaalde eiwitten aan te maken. Dat kunnen hormonen zijn die de suikerspiegel in het bloed regelen of enzymen die voedsel afbreken. Maar het kunnen ook eiwitten zijn die een ander gen 'aan of uit zetten'. Die eiwitten spelen een essentiële rol in ongekend ingewikkelde biologische systemen.

De veronderstelling van de farmaceutische industrie en de daarop gebaseerde ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen komt er simpel gezegd op neer, dat als je weet welk gen wat verkeerd doet, je ook kunt ingrijpen op het niveau van genen, eiwitten of receptoren voor die eiwitten. Maar dan moet je wel weten welk gen wat doet en in welke situatie. Een ontregeld gen kan een ziekte veroorzaken, een afwijkend gen kan een rol spelen in een ziekteproces en een gen dat een taak heeft bij de bestrijding van een ziekte kan door een ander gen 'uitgezet' zijn. Inzicht in dergelijke processen vergt ongekend veel - vergelijkend - onderzoek, dat alleen door computers in een acceptabel tijdsbestek kan worden verricht.

Incyte specialiseert zich er in gigantische genenbestanden aan te leggen, door zogeheten micro-arrays en DNA-chips en -fingerprints te maken (het visualiseren van DNA) en bioanalytische software te ontwikkelen. Het bedrijf doet eigen analyses van weefsels en cellen en archiveert de uitkomsten daarvan, maar put daarnaast ook uit databanken als die van het Human Genome Project. Dat project van de Amerikaanse overheid begon in 1990 en had als doel binnen vijftien jaar het gehele menselijke genoom - maar ook dat van bijvoorbeeld bacteriën, de fruitvlieg en laboratoriummuizen - te ontrafelen. Die gegevens behoren tot het 'publieke domein' waarin elke wetenschappers gratis kunnen grasduinen. Daarnaast hebben bedrijven als Incyte een 'eigen' domein met genetische gegevens, die voor farmaceutische bedrijven interessant kunnen zijn.

Om aan weefsels te komen van patiënten en weefsels en cellen van hen te kunnen onderzoeken werkt Incyte samen met ziekenhuizen, verzekeringsmaatschappijen en bedrijven die ze kunnen aanleveren. De genetische gegevens die uit die weefsels worden gehaald en een aantal persoonlijke gegevens van de patiënt worden opgeslagen in 690 'bibliotheken', die bij elkaar nu meer dan 3.000.000 gensequenties bevatten. “Het gaat ons er om dat we biologen 'gereedschappen' ter hand kunnen stellen, waarmee ze dingen kunnen uitzoeken en waarmee ze tot de ontwikkeling van een geneesmiddel kunnen komen,” zegt Denise M. Gilbert, executive vice president and chief financial officer bij Incyte.

Voor de bibliotheken van Incyte blijkt inderdaad flinke belangstelling te bestaan. Grote farmaceutische bedrijven kunnen een abonnement nemen voor drie of vijf jaar en betalen daar gemiddeld zo'n vijf miljoen dollar per jaar voor. “Dat is goedkoper dan het allemaal zelf te gaan doen,” zegt Denise Gilbert. “Pfizer was in juli 1994 onze eerste klant.” Sindsdien hebben giganten als Pharmacia & Upjohn, Novo Nordisk, Hoechst, Abbott, Johnson & Johnson, Roche, Zeneca, BASF, Schering, Monsanto, Eli Lilly, Bristol Myers Squibb, Glaxo Wellcome, Novartis, SmithKline Beecham, Organon, Rhône Poulenc en begin dit jaar Bayer zich bij Incyte gemeld.

“Dat is geen geringe klantenkring,” aldus mevrouw Gilbert. Volgens haar is het booming business en dat wordt door de cijfers bevestigd. In '95 haalde Incyte een omzet van 12,2 miljoen dollar, vorig jaar was dat opgelopen tot 88,3 miljoen. En werd in '95 nog een verlies geleden van 9,9 miljoen dollar, vorig jaar bedroeg de netto winst 10,4 miljoen dollar. “We voorzien in een duidelijke behoefte. Dat blijkt uit het feit dat de twintig toonaangevende farmaceutische en biotechnologische bedrijven partners van ons zijn. Dat geeft erg veel werk. We groeien ongekend snel uit onze jas. Eind januari hadden we 675 mensen op de loonlijst staan, 56 procent meer dan in januari '97.”

    • Bram Pols