Brede blik op WK voetbal blijft belofte

Philips lanceert voor het WK-voetbal de afstandsbediening met ingebouwde opener, maar verder bieden de televisiemakers weinig spectaculair nieuws. Uitzendingen voor breedbeeldtelevisie zijn er in Nederland opnieuw niet.

ROTTERDAM, 9 JUNI. In de Rotterdamse elektronicazaak Correct drommen gezinnen en stelletjes langs muren van televisieschermen. Het is zaterdagmiddag, vier dagen voor het begin van het WK-voetbal. Negen van de tien klanten zoeken zelf hun weg want het verkoopteam is ver in de minderheid. Hun blik dwaalt van een afstand langs toestellen. Ze doen een stap naar voren, buigen voorover, soms tot hun neus bijna het scherm raakt.

Van oudsher is een groot voetbaltoernooi een stimulans voor de verkoop van televisietoestellen. “De gemiddelde Nederlander koopt pas een nieuwe televisie als de oude instort”, zegt voorzitter W. Innemee van de branche-organisatie van importeurs en fabrikanten van consumentenelektronica Fiar. “Maar in de aanloop naar zo'n WK wil hij nog wel eens naar de winkel lopen. Stel je voor dat de tv het tijdens Nederland-België begeeft.”

Veel Nederlanders stellen hun aankoop uit tot het laatste moment. Algemeen directeur H. de Jong van Correct volgt de prestaties van Oranje met bovengemiddelde interesse. Als Nederland de voorrondes doorkomt, verwacht hij extra klandizie. “Wanneer Nederland de finale haalt, zul je helemaal een boom zien”, zegt hij.

Analist C. Aarden van het martonderzoeksbureau Gfk signaleert op de televisiemarkt een cyclus die is gerelateerd aan Olympische Spelen en Wereld- of Europese kampioenschapen voetbal. “In de jaren van grote sportevenementen is de omzet de afgelopen jaren altijd gegroeid”, aldus Aarden. “In evenementloze jaren is de markt juist gekrompen.”

Het afgelopen jaar liet deze trend plotseling een breuk zien. Gesteund door de economische groei en zonnige toekomstperspectieven groeide de afzet van kleurentelevisies in Nederland zelfs zonder uitzonderlijk sportevenement met zeven procent naar 1,035 miljoen stuks (waarde: 1,17 miljard gulden).

Volgens F. Crijns, algemeen directeur van Philips' videogroep (televisies en videorecorders), behoren extreme verkooppieken rond sportevenementen tot het verleden. Het aantal televisies gaat in Nederland het aantal huishoudens ver te boven, dus niemand moet naar de winkel om het WK überhaupt te kunnen zien.

De televisiemakers hebben doorsnee consumenten aan de vooravond van het wereldkampioenschap geen spectaculaire nieuwe vindingen te bieden. Bij Correct trekt Philips' nieuwe platte televisie de aandacht. Het scherm is 11,5 centimeter dik, het beeld is haarscherp en diagonaal meer een meter groot. Directeur Crijns van Philips stelt dat het toestel nog onlangs bij een student op de kamer is geïnstalleerd, maar erkent dat het met een prijs van 35.000 gulden toch vooral geschikt is voor horeca of andere zakelijke gebruikers.

Philips heeft in het verleden op de verkeerde technologie gewed en gebruikt voor deze platte tv beeldbuizen van de Japanse concurrent Fujitsu. Maar ook de Japanse tv-makers slagen er vooralsnog niet in de 'schilderij-tv' te produceren tegen prijzen die voor de massa aanvaardbaar zijn.

Een alternatief voor de platte beeldbuizen zijn apparaten die het beeld projecteren en zo kunnen opblazen tot de omvang van bijna een voetbaldoel. “Onderga de echte stadionervaring” staat er bij de modellen van tussen vijf- en zeventienduizend gulden, maar het beeld oogt bij daglicht wat flets.

In de meer betaalbare regionen is Sony trots op een geheel vlak beeldscherm (kosten zo'n zevenduizend gulden). Philips mikt met een lichtgroene tv op een glazen tafel (prijs: 4.700 gulden) in de eerste plaats op de consument die belang hecht aan vernieuwend design. Geen grote aardverschuivingen dus. Speciaal voor het wereldkampioenschap is volgens Crijns een afstandbediening met ingebouwde flessenopener op de markt gebracht.

De langverwachte digitale revolutie in televisieland (nieuwe diensten, meer beeldlijnen en daarmee een scherper beeld) speelt in de aanloop naar het wereldkampioenschap nog altijd geen noemenswaardige rol. Philips wil de eerste digitale toestellen in het Verenigd Koninkrijk nog dit jaar op de markt brengen, maar dan wel ná het wereldkampioenschap. De Nederlandse kabelbranche is verdeeld en heeft grootse plannen al meer dan eens moeten afblazen. In Frankrijk, België en Denemarken zal de komende weken met digitale uitzendingen worden geëxperimenteerd, maar die zullen alleen in enkele proefopstellingen te bewonderen zijn.

Vooralsnog zal de consument het moeten doen met de zogenoemde breedbeeld-tv, televisie met een scherm in een verhouding 16 bij 9 (net als een bioscoopscherm) in plaats van de traditionele 4 staat tot 3.

Een norm voor breedbeeld-tv werd in Europa al geïntroduceerd vlak voor de Olympische Winterspelen van Albertville in 1992. De technologie, die een tussenstap had moeten zijn naar digitale televisie stierf een jaar later een snelle dood omdat de Britten weigerden in te stemmen met een miljarden kostend Europees subsidieprogramma.

Pagina 19: Succes brede tv klein wonder

In 1994 werd de Unie het eens over een nieuwe standaard en anno 1998 is de breedbeeldtelevisie in elektronicazaken opnieuw ruim vertegenwoordigd. Volgens marktonderzoeker Gfk was in maart en april van dit jaar ruim 15 procent van de verkochte toestellen van breedbeeldformaat. In de categorie grote toestellen (doorsnede groter dan 61 cm) bedroeg het aandeel meer dan de helft.

Het succes van de breedbeeldtelevisies is een klein wonder, gezien de beperkte mogelijkheden die ze de consument nu bieden. De nieuwe televisies bieden de kijker in theorie het brede beeld van een bioscoopscherm. Probleem is dat in Nederland nog maar enkele procenten van de beelden op dit formaat wordt uitgezonden. De NOS kan vanuit Frankrijk 'breedbeeld' aangeleverd krijgen, maar kiest voor het aloude meer vierkante materiaal.

“Doodzonde”, zegt M. Maters van zendermaatschappij Nozema. “Voetbal leent zich met zijn dynamische positiespel met vele bewegingen van links naar rechts uitstekend voor breedbeeld-tv. De kijker kan de wedstrijd volgen zonder dat de camera al te veel op en neer hoeft te pendelen.” De NOS zou zich met breedbeelduitzendingen een golf van protest op de hals halen, omdat bijna heel Nederland het wereldkampioenschap als door een brievenbus (met een zwarte balk boven en onder in beeld) zou moeten volgen. Minder dan vijf procent van de Nederlanders heeft breedbeeldtelevisie in huis.

Om te voorkomen dat de bezitter van een breedbeeldtelevisie tijdens het WK op zijn scherm met twee zwarte balken aan weerszijden van het beeld wordt geconfronteerd hebben de fabrikanten trucs ingebouwd om de dominante 'vierkante' uitzendingen op te rekken. De consequentie daarvan is óf een ietwat platgeslagen beeld, óf verlies van beeldmateriaal, of een beetje van beide. Horizontaal liggende eierhoofden zijn met speciale technieken enigszins te ondervangen, maar de vervorming blijft bestaan.

“Vervorming?”, vraagt een klant van Correct verschrikt. Breedbeeldtelevisies zijn met een prijs vanaf ruim 2.000 gulden zo'n zevenhonderd tot duizend gulden duurder dan de vierkante. De verkoper praat als Brugman om de nieuwe toestellen aan de man te brengen. “Het is een kwestie van wennen”, verzekert hij. Ter geruststelling schakelt hij over naar een opname van de oefenwedstrijd Nederland tegen Nigeria van vrijdag jongstleden. “Na een paar dagen merkt u er niets meer van.”