Pilotenstaking lakmoesproef voor regering-Jospin

Het conflict tussen Air France en haar 3.200 piloten zit nog muurvast. De standpunten verharden zich. De linkse regering-Jospin raakt ernstig klem. Het lagere personeel van Air France is bang opnieuw het kind van de rekening te worden.

ROISSY, 8 JUNI.“Dit is geen politiek conflict tussen piloten en directie. Die zijn het in hoge mate met elkaar eens over privatisering en de toekomst van Air France. Dit is een greep naar de macht. De piloten willen de maatschappij mee besturen. En wij, die het gewone personeel vertegenwoordigen, zijn daar tegen.”

Julie Corbeau laat zich niets wijsmaken. Zij is secretaris-generaal van Sud Aérien, een radicale vakbond die 14 procent van het 45.000 man sterke personeel vertegenwoordigt. Haar mensen, het lagere personeel, hebben al vijf jaar geld, gemak en collega's moeten inleveren voor de gezondmaking van de nationale luchtvaartmaatschappij. Nu de staking van de piloten een week heeft geduurd en het conflict nog muurvast zit, waarschuwt zij voor de gevolgen.

Het grond- en cabinepersoneel dreigt opnieuw gemakkelijk bezuinigingsdoelwit te worden als de piloten hun zin krijgen en dus geen 15 procent minder salaris krijgen. Dát is haar zorg, niet het voortbestaan van Air France, waar de regering mee schermt. Staande in de gladmarmeren hal van het hoofdkantoor op het Parijse vliegveld Roissy-Charles de Gaulle, noemt zij zulke verhalen 'kletspraat': “De laatste kapitaalinjectie van 20 miljard francs, daar heeft Air France 14 miljard van belegd! Geld genoeg om de zaak draaiend te houden. Bovendien, dit is geen privé bedrijf. Het is normaal dat Jospin nu tussenbeide komt.”

Na een week geluidsstilte heeft de Franse minister-president zich zaterdag voor het eerst in de strijd gemengd. Voorlopig zachtjes. Niet het WK voetbal, dat woensdag begint, baart hem zorgen, zei Jospin. Er zijn genoeg middelen van vervoer naar en binnen Frankrijk. Nee, het overleven van Air France staat op het spel. Daarmee gaf hij, zonder het hardop te zeggen, Air France-directeur Spinetta steun voor een ferme koers. Dat bleek zondag, in een bijzondere vergadering van de ondernemingsraad: “De directie is aan het eind gekomen van haar mogelijkheden om de piloten te begrijpen.” De grootste pilotenvakbond SNPL sloeg direct terug: “Het conflict wordt tot het bittere eind uitgevochten.”

Voor Lionel Jospin is dit niet zomaar een vervelend conflict dat Frankrijk in de wereld weer dat stakingszieke, Latijnse imago geeft. Honderden voetbalsupporters stonden gisteren op Terminal 1, waar buitenlandse maatschappijen aankomen, uren naar hun koffers te zoeken. Ook het vrachtpersoneel van Roissy staakt namelijk. Zoals ook eenderde van de Franse treinmachinisten de WK hebben uitgekozen om hun salariswensen kracht bij te zetten. Allemaal ambtenaren.

Het is precies Jospins beleid ten aanzien van de staatsbedrijven - niet privatiseren, wel het kapitaal 'openstellen' - dat nu de lakmoestest van de moderne wereld ondergaat. Voor het eerst sinds Jospin een jaar geleden ging regeren staat hiermee het voortbestaan van Frankrijks linkse coalitieregering op het spel. De communisten, onder wie de minister van Transport, hebben gisteren opnieuw herhaald niet mee te werken aan loonsverlagingen, zelfs niet van rijke piloten. Maar zonder communisten verliest Jospin zijn meerderheid. Zo eenvoudig is dat. De premier heeft gelijk: het gaat om meer dan 64 voetbalwedstrijden.

De pilotenstaking, die Air France nu een week aan de grond houdt, heeft intussen een miljard francs gekost (330 miljoen gulden). Dat is al het dubbele van wat de directie voor een jaar aan de piloten vroeg als bijdrage aan het herstel. En niet eens als loonoffer zonder tegenprestatie.

Pagina 13: Geen vertrouwen piloten in aandeel Air France

De 3.200 piloten kregen er aandelen Air France voor terug. Hun vertrouwen in de aantrekkelijkheid daarvan is kennelijk gering. Zo groot is dus hun fiducie in de eigen maatschappij. Ook dat doet pijn bij de rest van het personeel.

Bertrand zit wat verloren achter zijn Air France incheck-balie op Terminal 1. Hij ziet voor zijn ogen de drukte bij andere maatschappijen. Het kost hem moeite te zeggen wat hij denkt. Hij begint met zinnen als: “Ik steun de vakbondsvrijheid. Iedere categorie personeel mag voor zijn eigen belangen opkomen. Maar ik ben er niet zeker van dat overal binnen de maatschappij iedereen even veel over heeft voor het herstel.”

Na een paar minuten breekt de waarheid door bij dit lid van de a-politieke vakbond van Air France-personeel. “,Het is hier ieder voor zich - de eenheid is ver te zoeken. Ja, ik hoop dat de regering ingrijpt.” Hij weet alleen niet hoe.

Om hem heen maken de eerste Schotse rokken hun opkomst. Feestvreugde spat uit hun ogen. Zij zullen Brazilië-Schotland woensdag in Saint-Denis niet missen. Al moeten ze lopen.

Voor vertrekkende reizigers is het nauwelijks geruststellend te zien hoe een privé-bedrijf, Eurobags, de koffers, tassen en dozen achter de incheckbalies wegsleept en voor de deur van het vertrekgebouw in gehuurde vrachtwagentjes douwt, om alles regelrecht naar de vliegtuigen te rijden. Stakingen maken van ieder vliegveld een bazar.

De piloten hebben sinds een jaar een verjongd bestuur. Radicale dertigers leiden de acties met een koele 747-blik in de ogen. Franse commentatoren hebben hen al vergeleken met 'een op collectieve zelfmoord afvliegende secte'. Gezien hun salarissen tussen ruim één en ruim drie ton (guldens) blijft de publieke solidariteit achter bij normaal. Reden voor de stakende piloten gisteravond aan te bieden mensen met voetbalkaartjes gratis naar de stadions te vliegen.

De directie van Air France heeft nog niet op gereageerd op deze pr-stunt. Het is voorlopig een raadsel hoe zij houders van tickets kan gaan schiften: voetbalfans mogen mee, gewone mensen moeten wachten op het einde van de staking.Het tekent de roekeloosheid van deze luchtpartisanen die hun neus ophalen voor aandelen maar zich al wel 'co-piloten' van de directie noemen. Het wachten is op het 'ingrijpende voorstel' dat de directie binnenkort doet aan de Raad van Commissarissen. Dat zal de piloten niet hun zin geven. De aparte salarisschaal voor beginnende piloten wordt dan wellicht vervangen door één lagere, voor alle piloten. Net als bij Lufthansa. Onacceptabel voor de piloten.

Links wordt verscheurd door deze harde, corporatistische rijkeluisstaking. Jospins socialisten worden tot hun ongenoegen gedwongen de werkgever uit te hangen. Robert Hue, de leider van de communisten, werd dit weekeinde op een congres ter ere van de 150ste verjaardag van het Communistisch Manifest uitgefloten: zijn aanhang ziet hem bijna als collaborateur.

    • Marc Chavannes