Gevleugelde klimmer van uitstervend ras

Met de eindzege van Marco Pantani in de Giro d'Italia konden de tifosi een nationale held op het erepodium toejuichen. Ook de neutrale supporter is tevreden. Eindelijk versloeg een ouderwetse klimmer de moderne krachtpatsers.

ROTTERDAM, 8 JUNI. De roze trui heeft de kleine duivel vleugels gegeven. Il Diaboletto reed zaterdag de beste tijdrit in zijn zevenjarige profloopbaan. Volgens goed gebruik in het wielrennen beschikt de klassementsleider in een grote ronde over extra krachten. Omgeven door motoren die hem handig uit de wind hielden en toegejuicht door voornamelijk Italiaanse supporters op Zwitsers grondgebied, verdedigde Marco Pantani zijn voorsprong van anderhalve minuut. De Rus Pavel Tonkov werd op weg naar Lugano in staat geacht de marge ongedaan te maken. In werkelijkheid verspeelde hij vijf seconden. “Het publiek heeft mij in trance naar de finish geschreeuwd”, stamelde de bakkerszoon uit Cesenatico.

Marco Pantani (28) is een klimmer van het zuivere soort. Hij gaat bij elke helling in de aanval. Hij is een wielrenner van een uitstervend ras. In navolging van berggeiten als Charly Gaul, Federico Bahamontes en Lucien van Impe kan hij met een paar demarrages het peloton verbrokkelen. Met een lengte van 1 meter 72 en een gewicht van 55 kilo is hij de tegenpool van krachtpatsers als Bernard Hinault, Miguel Indurain en Jan Ullrich, die met een zware versnelling in een gestaag tempo naar boven reden of rijden. Dankzij het klimtalent van Pantani overschreden vorige week 38 renners de tijdslimiet in de Dolomieten. Zij moesten de Giro voortijdig verlaten. Volgens zijn ploegleider Martinelli verkeerde de kopman van Mercatone Uno in de vorm van zijn leven. “Ik heb Marco nog nooit zo hard naar boven zien rijden”, vertelde Martinelli vol bewondering.

Door zijn offensieve rijstijl en zijn vriendelijke gedrag behoort Pantani tot de populairste renners in het peloton. Hij is een volksheld in zijn geboorteland en een Italiaanse volksheld heeft per definitie verschillende bijnamen. Il Diaboletto is een verkleinwoord van Il Diabolo, zoals Claudio Chiappucci wordt genoemd. Bij Carrera waren Chiappucci en Pantani ploeggenoten. Met wisselend succes, want de oude meester kon moeilijk verkroppen dat de jonge leerling meer succes had. Net als Chiappucci heeft Pantani een tatoeage van een duivel op zijn bovenarm. “Maar de mijne heeft niets met wielrennen te maken. Bij onze supportersclub van AC Milan heeft iedereen zo'n duiveltje op zijn arm”, sprak de Pantani twee jaar geleden.

Il Elefantino is sinds twee jaar de meest gebruikte koosnaam voor Pantani. Net als het Disney-olifantje Dumbo wordt zijn hoofd gesierd door enorme flaporen. Sinds hij zijn gebruinde hoofd heeft kaal geschoren, is de kleine klimmer van grote afstand te herkennen. In navolging van de kopman hebben de knechten van Mercatone Uno vorige week zijn voorbeeld gevolgd. Op de Corso Sempione in Milaan fietsten gisteren acht ploeggenoten met een kale kop. De Italiaanse barbier Alberto Mancusi, die Pantani's glimmende schedel verzorgt, zat de voorbije dagen in de ploegleiderswagen.

Il Pirato slaat op de gekleurde hoofddoek die Pantani in zijn vrije tijd draagt. De bijnaam is tevens afgeleid van zijn woonplaats Rimini, een oude havenstad met een rijk verleden als piratenstad. Pantani heeft op zijn leren zadel een goudkleurige piraat laten aanbrengen. In zijn vrije tijd speelt hij als zanger-gitarist in een rockband. Met zijn wielercollega Michele Coppolillo geeft hij regelmatig benefietconcerten. Pantani kreeg vorig jaar een uitnodiging voor een optreden tijdens het prestigieuze songfestival van San Remo, maar zijn ploegleider vreesde kritische reacties in de Italiaanse kranten. Pantani toonde enig begrip: “Als ik slecht zou presteren op de fiets, zouden de journalisten meteen verwijzen naar mijn muzikale activiteiten.”

Sinds het voorjaar van 1997 wordt de naam van Pantani verbasterd met de zwarte kat die in de eerste week van de Giro plotseling de weg overstak en een valpartij veroorzaakte. Pantani moest met een geblesseerde pols de strijd staken. Een paar maanden later schitterde hij op de flanken van Alpe d'Huez, waar duizenden Italianen hun held naar boven schreeuwden. Il Gatto Nero stond te lezen op het asfalt van de alpencol. Pantani fietste in recordtempo naar boven.

De wielerloopbaan van Pantani verloopt letterlijk met vallen en opstaan. Hij neemt veel risico en komt regelmatig ten val. In de semi-klassieker Milaan-Turijn botsite hij in het najaar van 1995 in vliegende vaart tegen een (verkeerd) geparkeerde jeep. Hij brak zijn scheen- en kuitbeen en moest zes maanden revalideren. Na twaalf maanden maakte hij een voorzichtige rentree. Achteraf bezien heeft Pantani ook profijt gehad van zijn langdurige herstelperiode. Uit verveling is hij gaan schilderen en deze hobby heeft hem in positieve zin veranderd. het heeft hem geduldiger gemaakt.

De aangepaste tactiek heeft Pantani gisteren zijn eerste overwinning in een grote ronde opgeleverd. Hij smeet niet te veel met zijn krachten en vergrootte zijn voorsprong op Tonkov met de regelmaat van een klok. Na een derde plaats in de Tour van 1994, een tweede plaats in de Giro van 1995 en weer een derde plaats in de Tour van 1997, heeft hij eindelijk een kroon gezet op een fraaie erelijst. “Hier heb ik jaren op gewacht”, reageerde hij gisteren in Milaan.

Kan Pantani volgende maand ook uitblinken in de Tour? Volgens de statistieken maakt hij weinig kans. Geen enkele coureur van de huidige lichting heeft in een tijdsbestek van drie of vier maanden twee keer een grote ronde gewonnen. De Giro, de Tour en de Vuelta zijn steeds moeilijker te combineren. Maar Pantani acht zichzelf niet kansloos. “Ik heb dit voorjaar weinig krachten aangesproken en zal de komende zes weken wederom veel rust nemen”, sprak de winnaar van een boeiende Giro.

    • Jaap Bloembergen