Een oase van moedertaal

Een mengeling van heimwee-radio en missiewerk kenmerkt Echo Radio, het Nederlandse radioprogramma in Nieuw Zeeland. Na wat nostalgische muziek uit de jaren vijftig klinkt opeens de dwingende boodschap: “Verloochening van je eigen taal en cultuur kan nooit bijdragen tot een goede relatie tussen Nieuw-Zeeland en de Nederlandse immigranten, hun kinderen en kleinkinderen. Die moeten laten zien en horen waar ze vandaan komen. Het wordt tijd voor een goed huwelijk.”

Deze woorden worden gesproken door de vriendelijke maar indringende stem van Frans Hertoghs. In zijn wekelijke rubriek Taalschat wisselt deze Brabantse neerlandicus wetenswaardigheden over de Nederlandse taal af met een stevige boodschap. “Als we niet uitkijken, spreekt in Nieuw Zeeland over twintig jaar niemand Nederlands meer. Terwijl hier meer dan honderdduizend mensen wonen die in Nederland zijn geboren of Nederlandse voorouders hebben.”

Hertoghs woont nog maar drie jaar in Nieuw Zeeland. Hij is vice-voorzitter van Echo Radio, een stichting die een wekelijks radioprogramma van één uur verzorgt via zes Access-zenders in Nieuw-Zeeland. Op die zenders kunnen minderheden zendtijd kopen om hun boodschap uit te dragen. Echo is in het grootste deel van Nieuw Zeeland te horen en tienduizend mensen volgen Hertoghs met enige regelmaat.

De voormalige docent Nederlands ziet Echo als onderdeel van een grotere missie. “Echo Radio is voor mij vooral een middel. Het Nederlands is de tweede taal van Nieuw Zeeland, er zijn hier meer mensen die Nederlands kunnen spreken dan Maori. In het openbaar hoor je de Nederlandse taal echter bijna nooit en in de media bestaat verder geen aandacht voor het Nederlands. De Nederlanders die hier in de jaren vijftig zijn gekomen, hebben op advies van de Nederlandse overheid indertijd het gebruik van hun taal afgezworen, om maar vooral goed te integreren. Ik kon mijn oren niet geloven toen ik hier aankwam. Zelfs op de Nederlandse club werd Engels gesproken. Veel oudere immigranten krijgen nu spijt, terwijl hun kinderen en kleinkinderen zich vertwijfeld afvragen wat hun culturele wortels zijn. Echo Radio is voor deze mensen een oase van de moedertaal.”

De belangrijkste Nederlandse stem in die 'oase' is die van Theo Boekel. Deze radiofreak zette de afgelopen tien jaar het programma op zijn eentje in elkaar. “Ik begon in 1988 met het Nederlandse programma. Dat was jarenlang inderdaad een beetje 'Radio Theo Boekel'. Ik nam de kortegolf-berichten van Radio Nederland Wereldomroep op, typte ze uit, presenteerde ze en draaide wat Nederlandse muziek. Er begint nu eindelijk een beetje een redelijke organisatie met wat meer mensen te komen. De Wereldomroep levert thans programmamateriaal en nieuws per email en gaf ons ook enige financiële steun. Onlangs hebben we van de Wereldomroep zelfs een satellietschotel in bruikleen gekregen, zodat we nu bijdragen van hoogwaardige geluidskwaliteit onmiddellijk uit Nederland beschikbaar hebben.”

Theo Boekels presenteert het programma met een rustig melodieuze stem, die in Hilversum goed zou passen. “Sommige mensen ergeren zich wel eens aan dat Radio 1-toontje, maar ik beschouw het maar als een compliment”, zegt hij. Van kritiek dat zijn programma oubollig zou zijn ligt hij niet wakker. “Ik werk voor een doelgroep die grotendeels bestaat uit mensen die dertig jaar uit Nederland weg zijn. Die willen muziek en cabaret horen die ze nog uit Nederland kennen. Maar ik breng ook modern materiaal, ook al ervaren sommige luisteraars de teksten van Freek de Jonge en Paul de Leeuw als schokkend. Ik zie het echter ook als onze taak de luisteraars voeling met de huidige Nederlandse cultuur te laten houden.”

    • Hans van Kregten