De bankenslag

IN HET EUROPESE financiële stratego heeft ABN Amro de slag om België verloren. Na een lange Brusselse nacht van emotionele besprekingen hebben de bestuurders van de Belgische Generale Bank de bankiers van ABN Amro de bons gegeven en de voorkeur uitgesproken voor een andere partner. Tegenover het als vijandig bestempelde bod van ABN Amro stond het 'vriendelijke' overnamebod van de Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar Fortis. ABN Amro greep, ondanks haar aanvankelijk hogere bod, naast de prijzen.

Het moet een bittere pil zijn voor de Nederlandse bankiers. Toen tien jaar geleden een bod van de toenmalige Amro Bank op de Generale mislukte, werd dat aan onoverbrugbare verschillen in de Belgische en Nederlandse bankcultuur geweten. Inmiddels is Europa opgeschoven naar de Economische en Monetaire Unie. Dat maakt de druk om tot grensoverschrijdende financiële instituties te komen, alleen maar groter. Hiervan zijn ook succesvolle voorbeelden: ING heeft de Belgische BBL overgenomen, Fortis is sinds 1990 een Belgisch-Nederlands samenwerkingsverband. Maar bij ABN Amro wil het niet lukken. In april greep de bank naast de privatisering van de Franse CIC omdat de Franse overheid deze staatsbank aan een andere Franse bank gunde. Na het echec van Brussel staat de bestuursvoorzitter van ABN Amro, Jan Kalff, nog steeds met lege handen in Europa. Het wordt interessant welke conclusies Kalff hieraan te zijner tijd zal verbinden.

DUIDELIJK IS dat het Belgische financieel-politieke establishment gekozen heeft voor een nationale oplossing. De hoop is dat de combinatie Fortis-Generale een overwegend Belgisch financieel conglomeraat zal opleveren dat in euroland kan standhouden. Op de achtergrond is deze uitkomst ondersteund door de Franse grootaandeelhouder in de Generale, Compagnie Suez. Dit bedrijf wilde steun van de Belgische regering voor een 'Belgische oplossing' om zijn bankbelang te ruilen voor grotere zeggenschap in de Belgische energie- en gassector.

Nationale overwegingen hebben zo de doorslag gegeven boven aandeelhoudersbelangen. Het management van de Generale was voorstander van overname door ABN Amro en aanvankelijk was het bod van de Nederlandse grootbank ook beter voor de (kleine) aandeelhouders. Maar zij kregen geen kans tegen het bolwerk van de gevestigde Belgische machten. Uiteindelijk ging het bij de biedingen om de Generale niet om de vraag of Fortis dan wel ABN Amro op termijn het beste perspectief bood, maar wat als nationaal sentiment werd beschouwd. Waarmee zichtbaar is geworden dat er bij grensoverschrijdende overnames nog altijd formidabele obstakels bestaan in de vrije werking van de interne Europese markt.

Toevallig heeft zich in hetzelfde weekeinde wel een andere Europese overname voltrokken. Volkswagen, de spreekwoordelijke fabrikant van auto's voor de gewone burger, heeft het arrogante BMW afgetroefd in zijn bod op het chique Britse Rolls Royce. Een opmerkelijk detail: de succesvolle bieders Volkswagen en Fortis werden beide geadviseerd door de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley.

DE EUROPESE financiële wereld blijft in beweging, ook nadat het stof van de bankenslag om België is neergedaald. Fortis en de Generale zullen tijd nodig hebben om de beloofde voordelen van de samenwerking te verwezenlijken. De kostbare manier waarop Fortis de overname financiert, is vandaag al afgestraft op de beurs. ABN Amro zal verder zoeken naar een overnamekandidaat buiten Nederland. Nu de vorming van een bank der lage landen is mislukt, zal de lat waarschijnlijk nog hoger worden gelegd. Zoveel is zeker: schaalvergroting van de financiële instellingen in euroland blijft aan de orde van de dag.