Zwitsers mogen stemmen over biotechnologie

In Zwisterland wordt dit weekeinde een referendum over biotechnologie gehouden. Als de Zwitsers voor stemmen wordt het genetisch onderzoek ernstig aan banden gelegd.

ROTTERDAM, 6 JUNI. “Rampzalig”, zegt Anita Holler, medewerkster van Gen Suisse, een organisatie van wetenschappers die zich voor biotechnologie uitspreekt. “Het zou tragisch zijn als het initiatief wordt aangenomen, met name voor het biomedisch onderzoek. Aan de Zwitserse universiteiten lopen op het moment 500 projecten waarbij onderzoekers gebruik maken van genetisch gemanipuleerde dieren. Onderzoek naar onder andere kanker, hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer. Dat zou in één klap wegvallen.” De Gen-Schutz Initiative komt voort uit de groeiende onvrede bij milieu-, consumenten- en religieuze organisaties, dierenbeschermers en kleine boeren over de al maar verdergaande ontwikkelingen op het gebied van genetische manipulatie. De organisaties bundelden zich vijf jaar geleden in de Schweizerische Arbeitsgruppe Gentechnologie (SAG). Die wist in 1993 meer dan 100.000 stemmen te verzamelen voor een initiatief om 'leven en milieu te beschermen tegen genetische manipulatie'. Het initiatief van de SAG eist een verbod op genetische manipulatie met dieren. Verder mogen genetisch gemanipuleerde organismen niet in de vrije natuur worden gelaten en patentering van dieren en planten is uitgesloten.

Het verzamelen van meer dan 100.000 stemmen verplicht de Zwitserse regering om een referendum te houden. Dat wordt dit weekeinde gehouden. De afgelopen drie weken konden Zwisterse burgers schriftelijk hun 'ja' of 'nee' uitbrengen. Degene die nog niet gestemd hebben, kunnen vandaag en morgen in de stemlokalen terecht. Het is de eerste keer dat de burgerbevolking van een land zijn stem kan uitbrengen over de wenselijke voortgang van gentechnologie. Het initiatief van de SAG zal alleen geaccepteerd worden als in meer dan de helft van de 25 Zwitserse kantons meer dan 50 procent 'ja' stemt.

Volgens Holler betekent acceptatie van het referendum het einde van biomedisch onderzoek in Zwitserland, terwijl dat nu als een van beste ter wereld staat aangeschreven. “Wetenschappers zullen naar het buitenland verhuizen, de kennis verdwijnt uit ons land.” Maar de SAG is van mening dat er nog voldoende ruimte overblijft voor biotechnologisch onderzoek. “Genetische manipulatie van micro-organismen, planten en dierlijke cellen staan we toe, als het maar in een goed gecontroleerde omgeving gebeurt”, aldus Daniel Amman, secretaris van de SAG.

Amman bekritiseert de gebrekkige regelgeving in Zwitserland. Er zijn speciale richtlijnen voor genetische manipulatie opgenomen in bestaande milieu- en levensmiddelenwetten, maar op veel gebieden ontbreken die regels nog. Volgens Holler wordt er nu hard aan gewerkt om “die gaten op te vullen”.

De tegenstanders van het initiatief, aangevoerd door de Zwitserse bedrijven Roche en Novartis, hebben sinds januari een publicitaire tegenaanval ingezet. Daarvoor is het internationale PR-bureau Burston-Marsteller (B-M) gecontracteerd. Dit bureau verzorgde eerder de PR tijdens de BSE-crisis in Engeland.

Of de campagne van B-M een gunstig effect zal hebben op het oordeel van de Zwitserse burger? Publieksonderzoeken suggereren dat wel. In november vorig jaar sprak 57 procent van de ondervraagden zich uit voor het initiatief. Volgens de laatste peiling, twee weken geleden, stemt nog maar 38 procent 'ja', terwijl 36 procent tegen het initiatief is. De overige 26 procent zegt het nog niet te weten. Amman: “Er is een grote zwevende groep. Het kan dus nog alle kanten op.”