Lieve jongens

Het Nederlands elftal leek wel een peloton, die avond in de actiestudio voor kinderen met een spierziekte. Zo eenvormig, zo geplooid naar de nederigsten onder ons. Demonstratieve goedertierenheid, je moet er bij voetballers toch aan wennen. In het gezicht van Marco Pantani zie je na elke etappe een rouwschat van zware herinneringen tot leven komen. Wielrenners zijn van de mens. Bij Edgar Davids ligt daar een asfaltlaagje tussen. Hij denkt eerst na over het lijden van anderen, raspt de emoties vervolgens naar een selectieve bestemming toe, en doet verder niet mee aan het Samaritaanse reveil. Mededogen is bij voetballers toch meer een flipperkast.

Het Nederlands elftal schijnt de topvorm te naderen, maar komt bij mij niet over als een gebinte. Ik zie alleen maar lieve jongens die bijtijds naar de kapper gaan, de oudere medemens laten uitspreken, en zelfs geleerd hebben dat je in gezelschap de schater moet dempen. Aaibaar volk. Het is de hand van Guus. Kopje koffie glazenwasser - die extreme hang naar socialisatie. Hiddink is uitgeput van het almaar op de tenen lopen en wil nu nog alleen handen schudden. Daar is zijn assistent, Ronald Koeman, ook heel goed in. Pilsje glazenwasser?

De tijd van de oorlogshitsers is voorbij. In de staf van twintig begeleiders, die het Nederlands elftal omringen, denkt niemand er nog aan zich met generaal of kleine Napoleon te laten aanspreken. Het hele oranje gezelschap is verpolderd, tot in de dialectische klanken van de Achterhoek en Groningen. Sommigen zullen zeggen: Oranje is verburgerlijkt, maar daarmee wordt Guus te kort gedaan. Hiddink is sociaal vaardig, handig, misschien wel boerenslim, maar hij blijft immuun voor de mentale vervuiling van de bourgeois.

Het trainersduo Hiddink-Koeman gaat zeker furore maken in Frankrijk. De coach en zijn assistent zijn dé natie-gezichten van oranje. De titel voor de mooiste hoofden is nu al voor Guus en Ronald. Hoofden als bevrijd gebied en toch uitvouwbaar naar de stand der emoties. De ogen van Guus zijn een tikje onrustiger. Ze zijn ook ouder. Ronald heeft meer kilte in de blik. Als hij echt boos is kijken de mensen, zestig kilometer buiten de stad, in het wit van hun eigen dood.

Beiden zijn gezagdragers volgens de ouderwetse betekenis van het woord: dienen, dragen, schragen. Gezag als lot, niet als keuze. Guus en Ronald zijn niet het type van de staande celebrant; zij hangen liever over de wijn en het brood. Een enkele keer zelfs met de handen in de broekzakken. Militarisme is hun vreemd: op de golfbaan vallen überhaupt geen doden.

Als sommige trainers het woord nemen hoor je alleen ingevroren klanken. Het geluid van Guus kan niet bederven. Niet dat zijn stem beeft, maar hij spreekt altijd een beetje huiverend. Als een oude cantate. Ronald is scherper van toon. Strenger gemaakt door de sneeuw van het Noorden. Hij kan ook lyrisch zijn. Soms wil hij gedanst worden. Van aubade naar aubade, op het ritme van zijn roemrijk verleden.

Guus en Ronald op de bank in Frankrijk: ze zitten er met de volle kracht van een Hollands stilleven. Het beweegt zo nu en dan als rimpelingen van licht en duisternis, maar gebaar en grimas van zondvloedgekke katers zullen aan hun présence niet ontspringen. Dat wil niet zeggen dat ze lui in de liefde zijn of dat het hun aan passie zou ontbreken. Hun instinct volgt de bedding van het fatalisme: voetbal is uiteindelijk het speeltje van hogere machten.

Jazeker, Frank Rijkaard en Johan Neeskens zijn er ook nog. Als een Siberische miniatuur. Zij willen alleen gezien worden door kenners en onttrekken zich derhalve aan de oordelen van de in inherent vuile oranje lompen geklede legioenen. Ik weet zeker dat ze liever in Hoenderloo zouden blijven tot de gekte weer is uitgewoed.

Op de liefdadigheidsavond van Ivo Niehe zat Johan Neeskens alleen aan een tafeltje. Zo alleen dat het schrijnde. Frenkie had zich nog wel in de kaarthouding geplaatst, maar meer als gevolg van een automatisme in de rug dan als uitnodiging voor enige gezamenlijkheid.

Alle posities in het Nederlands eltal zijn dubbel bezet, niet die van de coaches.