Het herenakkoord

De Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren heeft vorige week een brief naar het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) gestuurd waarin de vereniging zich beklaagt over het feit dat het BPRC een experiment heeft uitgevoerd met geïmporteerde, genetisch gemanipuleerde varkens zonder dat voor te leggen aan de Commissie Biotechnologie bij Dieren (CBD).

Het BPRC had dat eigenlijk wel moeten doen, volgens een herenakkoord dat is gesloten tussen dierenbeschermers en de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW). “Volgens de meest eenvoudige formulering van het herenakkoord had het experiment inderdaad aan ons moeten worden voorgelegd, maar zo simpel ligt het niet”, aldus dr. E. Schroten, voorzitter van de CBD die biotechnologische experimenten bij dieren ethisch toetst.

Het herenakkoord borduurt voort op de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren die bepaalt dat alle experimenten met genetisch gewijzigde dieren aan een ethische commissie (de CBD) moeten worden voorgelegd. Maar deze regel geldt alleen voor transgene dieren die in eigen land gemaakt zijn. Geïmporteerde dieren vallen hier buiten. In artikel 66 van de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren staat weliswaar dat de import van genetisch gewijzigde dieren verboden is, maar dit artikel heeft (nog) geen kracht van wet omdat het in strijd is met Europese regels. “Tijdens onderhandelingen over de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren is toen een afspraak gemaakt tussen dierenbeschermers en KNAW”, zegt dr. H. Schellekens, voorzitter van de Commissie Genetishe Modificatie (COGEM) en destijds bemiddelaar tussen beide partijen. “De wetenschappers waren bang dat ze iedere biotechnologische handeling met een dier zouden moeten gaan voorleggen. Een onbegonnen zaak. Daarom is toen overeengekomen om goedkeuringen per 'toelaatbare eenheid' te verlenen. Een onderzoeker verstuurt nu bijvoorbeeld een projectvoorstel 'tumorsuppressor-genen'. Als een soort tegenprestatie zijn ze akkoord gegaan met het melden van proeven met geïmporteerde, genetisch gemanipuleerde dieren.”

Het BPRC heeft nu nagelaten het experiment met transgene varkens van het Britse bedrijf Imutran te melden aan het CBD. Schrooten: “Vorig jaar heeft het BPRC ook al een proef uitgevoerd voor Imutran. Dat hebben ze ons toen gemeld. Maar wij hebben toen gezegd: we kunnen er nu geen aandacht aan besteden, we barsten van het werk. Trouwens, we kunnen eigenlijk helemaal geen uitspraak doen over experimenten op het gebied van xenotransplantatie, omdat er nog geen officieel regeringsstandpunt ligt. En voordat de nieuwe regering gevormd is zal dat er ook niet van komen. We zitten op dit moment in een vacuüm. De huidige situatie is voor niemand bevredigend. Formeel is het BPRC vrij om dit soort proeven te doen.”