India 'klaar' voor overleg Pakistan

NEW DELHI, 5 JUNI. De betrekkingen tussen India en Pakistan zijn gisteren enigszins ontdooid nadat de Indiase regering verklaarde “klaar” te zijn voor besprekingen met Pakistan over de kwestie Kashmir. Premier Atal Behari Vajpayee zei dat India “met niemand” een wapenwedloop wil houden en dat de Indiase kernproeven van vorige maand tegen “geen enkel land” waren gericht.

De Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken, Gohar Ayub Khan, reageerde in Islamabad “positief” op de uitspraken van Vajpayee. Pakistan heeft zelf ook al verschillende keren gezegd te willen praten met India, maar sinds de kernproeven hebben de regeringen van beide landen nog geen onderling contact gehad. Ze lijken voorlopig te willen wachten totdat de ander met een formeel, direct voorstel komt.

Desondanks was de verandering van toon in beide hoofdsteden gisteren opmerkelijk. Volgens waarnemers had dat vooral te maken met de top van ministers van Buitenlandse Zaken van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, gisteren in Genève.

Pakistan zegt met India te willen praten via een bemiddelaar - bijvoorbeeld Japan, Iran of Bangladesh, drie landen die zich hebben opgeworpen voor een bemiddelingsrol. New Delhi voelt daar helemaal niets voor. Vajpayee wil alleen in een directe dialoog onderhandelen met Pakistan, “over alle vredes- en veiligheidsonderwerpen, inclusief de kwestie-Kashmir”, aldus de Indiase premier gisteren in het parlement. Met name over de omstreden bergstaat Kashmir, die door beide landen wordt opgeëist, wil India alleen bilateraal met de Pakistaanse regering spreken.

Gohar Ayub Khan zei echter in zijn reactie dat de oplossing van de kwestie-Kashmir zonder bemiddeling van derden “moeilijk” is. Pakistaan probeert 'Kashmir' al jaren op de internationale agenda te zetten. In het gezamenlijke communiqué dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk en Groot-Brittannië gisteren na afloop van hun overleg in Genève naar buiten brachten, wordt expliciet naar de kwestie Kashmir verwezen, als één van de oorzaken van toegenomen spanningen. India, dat al acht jaar is verwikkeld in een bloedige strijd met militante moslimgroeperingen in de overwegend islamitische staat, wil de zaak zoveel mogelijk binnenskamers houden. Sinds de deling van beide landen in 1947 controleert India ongeveer tweederde van het grondgebied van het voormalige prinsdom, Pakistan eenderde. Sindsdien vochten de twee landen twee keer een grensoorlog uit om Kashmir.

Terwijl de vijf officiële kernmachten de twee Zuid-Aziatische landen in Genève opriepen de internationale kernstop- en non-proliferatieverdragen te ondertekenen, riep de Indiase regering opnieuw op tot “wereldwijde nucleaire ontwapening.” Premier Vajpayee heeft eerder gezegd dat er een verbod moet komen op nucleaire wapens volgens de verdragen die nu voor chemische en biologische wapens gelden. India, herhaalde Vajpayee, wil het kernstopverdrag niet ondertekenen omdat het “discriminerend” is en “onacceptabel zolang het verdrag niet wordt gewijzigd.”

Vajpayee beschuldigde de vijf 'oude' nucleaire mogendheden ervan “ons de les te lezen over vrede terwijl zij hun nucleaire wapens in grote stapels hebben opgeslagen.” De vijf, aldus Vajpayee, houden pleidooien voor wereldvrede maar zijn niet bereid hun wapenarsenalen te ontmantelen. De Indiase regering verzet zich al twee jaar tegen deze “nucleaire apartheid.” Vajpayee herinnerde eraan dat Frankrijk en China twee jaar geleden kernproeven hielden “zonder dat iemand in de wereld” sprak over “spanningen” of “het uitbreken van vijandelijkheden.”