Wet en werkelijkheid

“DE ILLEGALE VREEMDELING van vandaag kan de legale vreemdeling van morgen zijn”, verklaarde een federale rechter in de Verenigde Staten jaren geleden. Dat is een waarschuwing die tot nadenken stemt. Ook voor Nederland, dat officieel zelfs niet een immigratieland mag heten. Het overheidsbeleid is er dan ook op gericht illegalen zoveel mogelijk uit te sluiten van voorzieningen. Op 1 juli treedt de daarvoor speciaal bedoelde 'Koppelingswet' in werking.

De sociale werkelijkheid is sterker dan de officiële leer, zo blijkt uit een vandaag verschenen onderzoek van Rotterdamse sociologen. De mensen die de restrictieve Nederlandse wetten moeten uitvoeren, zijn vooral geneigd “illegale immigranten te helpen dan wel sommige praktijken oogluikend toe te staan”. Tekenend is de uitspraak van een geïnterviewde medewerker van een Rotterdamse woningbouwcorporatie: “Een strikter beleid, wat wil je daarmee? Wil je dat ze werkelijk de criminaliteit ingaan? Dan moet je ze keihard aanpakken en dan heb je er een zootje criminelen bij. Want het land uit kunnen ze niet.”

Dat laatste stemt in elk geval overeen met de diagnose die de toenmalige Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt eens gaf. Overal in Europa zitten landen met hetzelfde probleem, dus de kans dat Nederlandse illegalen elders gemakkelijk wegkomen, is niet groot. De vrees van de Rotterdamse woningbouwfunctionaris dat de illegalen alleen maar verder worden gemarginaliseerd, wordt gedeeld door de Rotterdamse sociologen. “De huidige trends wijzen niet zozeer in de richting van een afname maar veeleer in de richting van een verder ondergronds gaan van illegale migranten.” TOCH VORMEN noch de kloof tussen wet en uitvoeringspraktijk noch het selecterend vermogen van de allochtone gemeenschappen zelf een afdoend argument om het roer dan maar om te gooien. Daarvoor dienen ook andere grootheden in de vergelijking te worden betrokken, zoals het profiteren van de illegaliteit van vreemdelingen door werkgevers, huisvesters en de zogeheten Schlepper (mensensmokkelaars).

En dan is er de Europese factor. Wanneer het in een land als Italië druppelt, regent het al gauw hier. Zo noteerden Duitsland en Nederland in het geval van de toevloed van Koerdische asielzoekers, eerder dit jaar, dat hun nieuwe zuidelijke Schengenpartner dergelijke volksverhuizers wel erg veel ruimte laat om naar het noorden te reizen. Staatssecretaris Patijn (Buitenlandse Zaken) signaleerde in april overigens (het begin van) “een mentaliteitsomslag” bij de Italianen.

Nu maar zien of de Koppelingswet op 1 juli zoiets ook in Nederland teweegbrengt.