Palestijnen bereiden zich voor op guerrilla tegen Israel

Geweld staat Israel en de Palestijnen te wachten als de impasse in het vredesproces aanhoudt. De VS zijn met een nieuw voorstel gekomen.

TEL AVIV, 4 JUNI. In zijn zelf-opgelegde rol van bewaker van de vrede heeft president Ezer Weizman deze week het Israelische volk gewaarschuwd voor de rampzalige gevolgen van het aanhouden van de impasse in het Israelisch-Palestijnse vredesproces. Ehud Barak, de leider van de Arbeidspartij, nam eerder het woord “ramp” in de mond. Premier Netanyahu voert Israel volgens hem met zijn obstinate diplomatie naar zo'n catastrofe. “De schapen zwijgen”, zei hij, waarmee hij doelde op ministers die de gevaren wel onderkennen maar niet de moed hebben Netanyahu openlijk uit te dagen.

In het aanhoudende felle politieke debat over verder terugtrekken op de Westelijke Jordaanoever schiet de oppositie met zwaar geschut op de stellingen van Netanyahu zonder dat zij echter uit de doeken doet welke ramp Israel dan wel staat te wachten als het in 1993 in Oslo begonnen vredesproces over de toekomst van de Westelijke Jordaanoever sterft. Ex-premier Shimon Peres heeft het schrikbeeld opgeroepen van een soort Bosnische situatie aan de oever van de rivier de Jordaan. Het 'nieuwe Midden-Oosten' waarvoor hij samen met de vermoorde premier Yitzhak Rabin vocht, ziet hij als gevolg van Netanyahu's politiek een fata morgana worden.

Ook minister van Defensie Yitzhak Mordechai verwacht geweld. Tijdens de wekelijkse regeringszitting zei hij, aldus de krant Ha'arets, dat “wie denkt dat geweld uitblijft als het vredesproces tot een crisis (met de Palestijnen) leidt, het aan het verkeerde eind heeft”. Mordechai heeft in tegenstelling tot Netanyahu het imago van een redelijk politicus verworven. “De tijd voor beslissingen is aangebroken”, zei hij, doelend op de overdracht van nog bezet gebied op de Westelijke Jordaanoever aan het Palestijnse Gezag van Yasser Arafat. “Ik ben me bewust van de angst bij de inwoners (kolonisten) van Judea en Samaria (Westelijke Jordaanoever), maar wie, zoals ik, verantwoordelijk is voor de veiligheid daar weet ook wat het betekent als er geen vooruitgang wordt geboekt.”

Wat deze minister weet, hoort hij van de chefs van de Israelische veiligheidsdiensten die de regering uitvoerig verslag hebben gedaan van de snelle militaire opleiding van de Palestijnse politie met het oog op mogelijke botsingen met het Israelische leger. De Palestijnen zijn ervan overtuigd dat dergelijke botsingen onvermijdelijk zijn indien de diplomatie tot stilstand komt. Zelfverdediging voor burgers wordt niet vergeten en leden van de Fatah-jeugdbeweging worden opgeleid in het gebruik van wapens in gevechtssituaties. De Palestijnen, blijkt uit de Israelische militaire analyse, bereiden zich op een guerrilla tegen Israel voor. Wapens van allerlei soort worden onder andere door tunnels onder de grens tussen de Sinaï-woestijn en Gaza naar het Palestijnse autonome gebied gesmokkeld.

De vraag is welke partij onder welke omstandigheden de lont in het kruitvat steekt. De Palestijnen van hun kant weten uit berichten in de Israelische media dat formaties van het Israelische leger trainen voor een stadsguerrilla tegen de Palestijnen. Ook herinneren ze zich dat Israel bij eerdere onlusten tankformaties rond de Palestijnse steden legerde. Goed ingevoerde Palestijnen houden er rekening mee dat tijdens het beslissingsproces over Israelisch terugtrekken extremistische kolonisten vanuit nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever incidenten met de Palestijnse politie zullen uitlokken die zich snel uitbreiden en tot zwaar Israelisch militair ingrijpen leiden. “Met helikopters en tanks om de Palestijnen te verdrijven”, zei een Palestijn in Oost-Jeruzalem deze week.

Dat de Palestijnen met Israel een confrontatie willen aangaan om na een nieuwe gevechtsronde het vredesproces in een nieuw psychologisch en politiek klimaat weer te hervatten, is een scenario dat in Israelische veiligheidskringen de ronde doet. Dat beide partijen - de Palestijnen veel zwaarder dan Israel - voor hervatting van de vijandelijkheden een hoge prijs moeten betalen, wordt zowel van Israelische als Palestijnse zijde scherp ingezien.

Bij Arafat ligt vandaag een Amerikaans bemiddelingsvoorstel op tafel dat iets schijnt af te wijken van het eerder door de Palestijnse leider aanvaarde Amerikaanse voorstel. Gisteravond is in Londen daarover onderhandeld. Ha'arets publiceert vandaag het Amerikaanse bemiddelingsvoorstel zoals het vorige week woensdag aan de partijen werd voorgelegd. Daaruit blijkt dat het gaat om een Israelische terugtrekking van ongeveer 13 procent van de Westelijke Jordaanoever in drie fasen binnen 12 weken. Volgens dat document zal Israel geen nieuwe nederzettingen bouwen of bestaande nederzettingen belangrijk uitbreiden.

    • Salomon Bouman