'Gênante vertoning' over de waarheden van Wallage

Opmerkingen van Wallage vormden aanleiding voor de Kamer om nogmaals te debatteren over het ontslag van Docters van Leeuwen.

DEN HAAG, 4 JUNI. Het Tweede-Kamerlid Hans Hillen (CDA) kon na een half uur zijn boosheid niet meer de baas. Minister Sorgdrager (Justitie) zat op de Antillen en haar plaatsvervanger Dijkstal wist van niks. Hillen liep naar de interruptiemicrofoon en zei: “Ik krijg de indruk dat de minister is gevlucht. Het ministerie heeft daarbij het antwoord niet voorbereid. Dit is een gênante vertoning.”

De Tweede Kamer debatteerde gisteren nogmaals over het ontslag van de voorzitter van het college van procureurs-generaal, A. Docters van Leeuwen. In een uitzending van het tv-programma Zembla had PvdA-fractieleider Wallage gezegd dat de topman van het openbaar ministerie wel weer terug kon komen, ook naar het OM. Daarnaast had hij zich afgevraagd of Sorgdrager de ministerraad juist had voorgelicht over de zogenoemde opstand van de procureurs-generaal tegen haar op donderdagavond 22 januari. Daar had ze gesproken over de bijbaan van pg D. Steenhuis bij onderzoeksbureau Bakkenist. Het CDA stelde daarop gisteren mondelinge vragen aan minister Sorgdrager, premier Kok, en indirect aan Wallage. Die laatste twee waren er - maar Sorgdrager was op de Antillen om met haar nieuwe ambtgenoot te overleggen. Dijkstal hoorde naar eigen zeggen een half uur voor het debat dat hij zijn collega Sorgdrager moest vervangen. Hij was net terug uit Madurodam, waar hij een nieuw, landelijk waarschuwingssysteem in werking had gesteld. Dijkstal toonde zich, evenals CDA'er Hillen, boos. “Dit is een pijnlijk moment in de verhouding met het parlement. Het is inderdaad niet ver van het woord gênant af.” Want Dijkstal bleek de bewuste uitzending niet eens te hebben gezien - hij zat donderdag in Brussel.

Achter het procedurele gekrakeel ging meer schuil. Zo zei Wallage zich niet te hebben uitgelaten over het al of niet zorgvuldig handelen van Sorgdrager. Maar naast het beeld van een opstand van de pg's tegen de minister stond wellicht een minister die de zaak te gekleurd had voorgesteld in de ministerraad. “Beide kijken op de gang van zaken zijn in beginsel mogelijk”, aldus Wallage gisteren.

Maar waarom, zo vroegen oppositiepartijen CDA en GroenLinks zich af, had Wallages PvdA dan niet ingestemd met een door de christen-democraten gevraagd feitenonderzoek? En waarom had Wallages fractiegenote Kalsbeek zich in eerdere debatten niet tegen de lezing van Sorgdrager gekeerd?

Premier Kok schaarde zich gisteren vierkant achter Sorgdrager - en dus niet achter zijn partijgenoot Wallage. Hij nam geen afstand van de kwalificatie 'kinderachtig' voor het gedrag van de pg's. Dat had hij nog geen 24 uur na de uitgebroken crisis tussen het departement en het openbaar ministerie tegenover de pers verklaard. Kok: “Er is wat mij betreft niets veranderd.” In de ministerraad had men uitgebreid over de gebeurtenissen rond de pg's gesproken, aldus Kok. Daar had Sorgdrager duidelijk gemaakt “niet meer met Docters van Leeuwen in deze positie verder te kunnen”.

Het verhaal van Docters van Leeuwen staat daartegenover. Hij zegt nog altijd te hebben begrepen dat een dreigende crisis op donderdagavond 22 januari was bezworen. Ook Wallage herhaalde gisteren dit drie dagen later via een “binnenlijn” te hebben begrepen. Die binnenlijn, zo gaf hij gisteren toe, was de commissaris van de Koningin in Noord-Holland geweest, J. van Kemenade - en die was op zijn beurt weer benaderd door het college van pg's.“We zijn kennelijk niet in staat dit dossier af te handelen”, concludeerde het Kamerlid Hillen gisteren. “En nu zegt Wallage ook nog dat er twee waarheden zijn.” Maar met de kabinetsformatie in een stroomversnelling zal Sorgdrager waarschijnlijk weinig meer met de topman van het OM te maken hebben. Wellicht wel met Wallage. Want beiden draaien rond in de geruchten-carrousel voor openkomende dan wel openstaande burgemeestersposten.