Al 92 doden bij Duitse treinramp; 25 zwaargewonden Oorzaak nog onbekend Voorlopig snelheidsbeperking

ESCHEDE, 4 JUNI. Renate Otto (50) dacht dat haar dorp Eschede, ruim vijftig kilometer ten noorden van Hannover, gisteren door een aardbeving werd getroffen. “Het was elf uur. We wilden juist gaan koffiedrinken, mijn dochter en ik. Toen hoorden we een enorme knal. En het geluid van grote hoeveelheden vallend grind. De koffiekopjes trilden.”

Dochter Janine (20) is onmiddellijk naar buiten gerend. Naar de spoorbaan een paar honderd meter van hun woning. “Een van de eerste dingen die ik zag was een man zonder hoofd.” Renate hoorde het geluid van kermende kinderen. Zij wilde helpen, maar kon niets doen. Af en toe kijkt zij in de richting van de resten van de zwaargehavende treinstellen die tegen het viaduct schuin voor haar huis zijn aangeplet.

Daar voltrok zich gisteren de grootste naoorlogse treinramp uit de Duitse geschiedenis. Om 10.59 uur knalde een deel van de ICE 884 'Wilhelm Conrad Röntgen', de hoge-snelheidstrein tussen München en Hamburg, door nog onbekende oorzaak met 200 kilometer per uur tegen de brug over het spoor in Eschede. Zeven minuten daarvoor was de 410 meter lange hoge-snelheidstrein, die plaats biedt aan maximaal 759 mensen, uit Hannover vertrokken. De locomotief, inclusief de machinist, kwam er ongeschonden van af. De drie treinstellen achter de locomotief kwamen ook goeddeels ongedeerd onder de brug door. Maar de daaropvolgende wagons schoven als een trekharmonica in elkaar.

Op het perron van het treinstationnetje van Eschede, dat tijdelijk dienst deed als perscentrum, maakte politiewoordvoerder Peter Hoppe vanochtend vroeg de voorlopige balans op van de ramp: 81 doden geborgen, 25 zwaargewonden en 15 lichtgewonden in ziekenhuizen opgenomen, twee gewonden inmiddels overleden. Twee uur later was het officiële dodental opgelopen naar 92.

Al binnen 10 minuten na het ongeval was de eerste ziekenwagen ter plekke, vertellen ooggetuigen. Een kwartier later was de reddingsoperatie in volle gang. Meer dan 1200 man waren op de been - van politie, Rode Kruis, leger en technische dienst. In Eschede werd een noodhospitaal opgezet. Zo'n 15 helikopters vlogen de eerste uren na de ramp de gewonden naar nabijgelegen ziekenhuizen. De oproep van het Rode Kruis om bloed af te staan vond massaal gehoor, zodat de televisie gisteravond meldde dat er inmiddels voldoende binnen was.

Over de oorzaak van de ramp kan voorlopig alleen maar worden gespeculeerd. De Duitse televisie meldde dat de machinist een kleine oneffenheid op het spoor gevoeld zou hebben. Het zal waarschijnlijk nog weken duren voordat de autoriteiten met een officiële mogelijke verklaring komen. De Duitse spoorwegen maakten vanochtend bekend dat de hogesnelheidstreinen voorlopig niet harder mogen rijden dan 160 km per uur.

Pagina 5: Nog wagons onder puin

Gerhard Schröder, minister-president van Nedersaksen, heeft onmiddellijk 1 miljoen DM aan noodhulp beschikbaar gesteld om slachtoffers en nabestaanden “onbureaucratisch te helpen”. Hij reageerde geschokt op het nieuws. Zijn partij, de SPD, schortte een belangrijke verkiezingsbijeenkomst op waarop het economisch programma bekend zou worden gemaakt. Ook president Roman Herzog sprak zijn medeleven uit met de slachtoffer. Bondskanselier Helmut Kohl onderbrak een bezoek aan de Italiaanse premier Romano Prodi. Kohl hoopte dat de getroffenen “steun zouden vinden in gebed”.

In het perscentrum vertelde politiewoordvoerder Peter Hoppe vanochtend dat drie van de in totaal 14 wagons nog moeten worden geborgen, twee onder de ingestorte brug. Hoeveel mensen nu nog onder uit de wrakstukken vandaan zullen worden gehaald valt onmogelijk te voorspellen. “Bij treinverkeer is nooit precies bekend hoeveel passagiers meereizen.”

Reddingswerkers houden er rekening mee dat het dodental nog flink kan oplopen. “Het was rond het middaguur dat het ongeluk plaatsvond. Het was lunchtijd. Eén van de wagons die nog moet worden geborgen is de restauratiewagen”, vertelt Joachim Haack, woordvoerder van de Bundesgrenzschutz. Haack verwacht dat de bergingswerkzaamheden nog wel de gehele dag zullen duren. In de verte tilt een hoge hijskraan een wrakstuk van een van de wagons omhoog. Het geluid van een drilboor doorbreekt de stilte van deze vroege ochtend. “Bergingswerkers zijn bezig de zwaar beschadigde brug verder te demonteren om beter bij de wrakstukken van de te bergen wagons te kunnen,” vertelt Hoppe van de politie. Dan zal ook de compleet geplette auto te voorschijn komen die gisteren nog als oorzaak van de treinramp werd gezien. Kort na het ongeval circuleerde het bericht dat een personenauto na het ongeluk van de brug op de rails was gevallen en daar de ICE 884 had getroffen. Dat bericht bleek niet te kloppen. De auto is door de klap van de trein tegen de brug naar beneden gekomen, zo melden de Spoorwegen nu.

De wagen behoorde toe aan twee spoorwegarbeiders die op het tijdstip van de ramp routinewerkzaamheden uitvoerden rond het spoor. De twee behoren tot de 92 dodelijke slachtoffers die tot vanochtend vroeg waren geborgen. Volgens de Bundesbahn waren de spoorwegarbeiders zelf niet debet aan het ongeluk. Wat de oorzaak dan wel is blijft een raadsel.

In Eschede zelf wordt intussen druk gespeculeerd over de oorzaken van de crash. Er is in ieder geval één inwoner die zich niet openlijk overgeeft aan speculaties. Hij staat met wandelstok aan de rand van de plek des onheils, althans zo ver als de politie toeschouwers toelaat. De man, met buikje en grijs plat achterovergekamd haar heeft veertig jaar bij de Bundesbahn gewerkt, ook op het punt waar nu de resten van de ICE liggen. “Dat was nog voordat de seinen elektronisch op afstand konden worden bediend. Toen stond ik daar”, en hij wijst naar de brug, of wat daar nog van over is. Een brug die hij zelf in 1966 als inwoner van Eschede nog gebouwd heeft zien worden, zegt hij.

Hij wist overigens onmiddellijk dat het de trein was toen hij het geluid hoorde dat sommige inwoners als aardbeving beschrijven. Hij wist ook onmiddellijk dat er iets mis moest zijn met de trein. Maar de oorzaak voor de ramp kent hij niet. En het heeft ook weinig zin om daar nu over te speculeren.

Tussen de tientallen journalisten en de inwoners van Eschede die in de frontlinies vlakbij de plek van het ongeluk de ontwikkelingen nauwlettend volgen, staat ook een enkele verdwaalde ramptoerist.

Hardnekkige berichten dat zich twee schoolklassen in de ramptrein bevonden werden vanochtend door politiewoordvoerder Hoppe ontkracht. “We hebben geen enkel telefoontje binnen gekregen van verontruste ouders.” Hoop op overlevenden is er niet meer. De laatste overlevende werd gistermiddag in veiligheid gebracht.

    • Geert van Asbeck