Een tocht naar het hart en het libido; Barry Adamson maakt toegankelijke cd

De eerste cd's van de Engelse muzikant Barry Adamson waren soundtracks bij niet bestaande films. Maar op zijn nieuwe 'As Above So Below' zingt hij met zoetgevooisde stem. “Toch wil ik de sfeer van de filmscore niet helemaal verliezen”, zegt hij.

As Above So Below van Barry Adamson is verschenen bij Play It Again Sam (391.0161.20)

AMSTERDAM, 3 JUNI. Barry Adamson heeft vroeger basgitaar gespeeld in twee legendarische groepen: eerst bij het Engelse Magazine, eind jaren zeventig tot begin tachtig, en daarna bij The Bad Seeds, als begeleider van Nick Cave. Maar nu zit hij in zijn eentje in Amsterdam om interviews te geven, want net als Nick Cave die zich ooit losmaakte van The Birthday Party, is ook Adamson een aantal jaar geleden een solo-carrière begonnen.

Zijn kostuum is lichtgrijs, met een vlammend oranje voering. In het borstzakje zit een fuchsia-roze pochet. Glimmende schoenen, gouden zegelring, een tache de beauté zo groot als een rozijn. Adamsons nieuwe cd heet As Above So Below. 'Below' staat voor de hel - om duidelijk te maken dat het soms helemaal niet zo duidelijk is waar de hemel ophoudt en de hel begint. Adamson werpt zich op als onze gids, als degene die blijkbaar wèl weet hoe hel en hemel zich tot elkaar verhouden. En dat hoeft niemand te verbazen, want al praat hij met zoetgevooisde stem en gedraagt hij zich als een gentleman, Adamson heeft een donkere uitstraling. Je verwacht ieder moment een bod op je ziel.

Zo klinkt ook zijn muziek: die besluipt je van achteren, snoert zich om de enkels en begint dan een trefzekere klimtocht naar het hart - of het libido, want een duister soort erotische spanning kan Adamsons muziek niet worden ontzegd.

As Above So Below is de eerste cd waarop Barry Adamson zingt. De eerdere platen als solo-muzikant waren soundtracks voor niet bestaande films (totdat David Lynch hem vroeg voor de soundtrack van Lost Highway). Zijn platen heetten The Man With The Golden Arm, verwijzend naar de gelijknamige film uit de jaren vijftig, of Moss Side Story; ze waren beeldend en vol referenties naar 'klassieke' film-scores, maar nooit 'pop'. Zijn vorige cd bracht een ommekeer. Voor Oedipus Schmoedipus (1995) nodigde Adamson een aantal zangers (Nick Cave, Jarvis Cocker, Billy McKenzie) uit om teksten te maken en te zingen, en zo ontdekte hij de kracht van het woord.

“Voor het nummer 'From The Heart Of The Pelvis' bijvoorbeeld had ik het idee dat het moest gaan over tieners en hun houding ten opzichte van seks: die ongeremde onstuitbare drift die je op die leeftijd voelt, dat je aan niets anders meer kunt denken. Ik probeerde dat uit te drukken in de muziek, maar dat lukte niet. Toen vertelde ik over het thema aan Jarvis Cocker, de zanger van Pulp, en hij zei 'ok, there you go' en meteen herkende ik het idee: in zijn stem en in zijn woorden.”

Barry Adamson is altijd een buitenstaander geweest bij de van overspannen verwachtingen aan elkaar hangende Engelse popwereld. Met deze nieuwe, toegankelijker plaat zou in die situatie wel eens verandering in kunnen komen. Zit hij daar op te wachten? “Ik ben er inmiddels aan toe om me in het centrum van de arena te begeven. Maar ik zou het ook niet heel erg vinden als het er niet van komt. Dan heb ik in ieder geval, zoals ook bij mijn vorige platen, de persoonlijke voldoening dat ik weer een stap verder ben gekomen in het overbrengen van ideeën. Je staat nu eenmaal minder 'buiten' als je zingt.

“Niet dat ik mezelf nu direct zag als nieuwe microfoonheld. Ik kan alleen maar zingen als ik er niet bij stilsta dat ik aan het zingen ben, dus concentreer ik me op andere dingen die in de muziek gebeuren. Mijn toon is ingehouden, een groot voordrachtskunstenaar zal ik wel nooit worden. Mijn moeder zei het vroeger al: 'Barry, praat eens wat harder! Ik versta je niet!'. Maar die getemperde stijl heeft ook een ander reden, ik wil de sfeer van de filmscore niet helemaal kwijtraken.”

Adamsons voorbeelden waren altijd filmmuziekcomponisten als Michael Nyman (bekend van de films van Peter Greenaway) en John Barry (onder andere bekend van James Bond en Midnight Cowboy), en vooral van de laatste is de 'spannende' invloed hoorbaar: de sluipende bassen en percussie, de trompetten die een onverwachte gebeurtenis onderstrepen, de zoetzure romantiek van ijzige violen. Adamson zegt dat hij vooral liefhebber was van de tweeslachtigheid van de instrumentale melodieën. Want wat de een als 'romantisch' opvat, kan de ander net zo makkelijk als 'onheilspellend' uitleggen. Toch was de muziek voor Adamson zelf nooit ambigu bedoeld. Nog voordat hij aan een cd begon, bedacht hij al de titel en de rode draad.

Voor As Above So Below was dat het idee dat hemel en hel twee zijden zijn van dezelfde medaille. “Een muzikale achtbaan”, zegt Adamson. “Je gaat binnen bij het bordje 'hemel' en je belandt in de hel. En je denkt dat je nooit meer de weg terug zult vinden.”

Zijn de cd's opgebouwd rond wezenlijk verschillende thema's? “Waarschijnlijk niet. Ik denk iedere keer dat ik iets nieuws te pakken heb, maar het zal allemaal wel op hetzelfde neerkomen. Mijn vorige cd ging ogenschijnlijk over de complicaties van een Oedipale moeder-zoonverhouding, maar de uitwerking was uiteindelijk weer vergelijkbaar met die van de nieuwe cd.”

Op zijn eigen platen speelt de als bassist begonnen componist nauwelijks nog basgitaar. Hij zong, bedacht de blaasarrangementen en programmeerde de computers. Noemt hij zich nog bassist? “Bas spelen doe ik al tien jaar niet meer echt. Alleen nog maar in de studio. Bij bas spelen blijft je aandacht zo bij de lagere regionen hangen. En ik wilde hogerop; naar de middel en hoge partijen van de violen en piano's waar ik mee werkte. En nu zou ik al geen heel nummer meer tot het einde toe kunnen bassen. Dan liggen m'n handen open. Er was een tijd dat ik vingers had als hamertjes. Maar nu zou ik vreselijk gaan bloeden.”