Alternatieve kunstbeurs

De Amsterdamse Westergasfabriek is deze week het toneel van een overvloed aan actuele beeldende kunst, van een oorlogsliederen fluitende anus tot een gitaar van lapjes stof. Dit alles onder de titel 'Niet de kunstvlaai'.

Niet de Kunstvlaai. T/m 7/6 Westergasfabriek Haarlemmerweg 8-10, Amsterdam. Dag. 12-18u.

Op het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek galmt een stem alsof er in een moskee in de buurt een oproep voor gebed wordt gedaan. Na beter luisteren blijkt het rondzingende geluid uit de verschillende speakers de dagelijkse aria van een Italiaanse koopman te zijn die vis aan de manbrengt. De geluidsinstallatie van Natasja Boezem lokt je als bezoeker naar de tentoonstelling annex beurs 'waar het niet om de rode stippen gaat': Niet de Kunstvlaai.

Niet de Kunstvlaai is een variant op Art Amsterdam, een reactie op de KunstRai en het vervolg op Niet de Kunstvlaai 1997. Ruim 50 kunstenaarsinitiatieven en post-academische opleidingen zijn vertegenwoordigd waaronder MonteVideo, P.A.R.K. 4D TV, Studio één, Kunstruimte Kampen, AKI 2, en het Sandberg Instituut.

Er is dus veel, heel veel beeldende kunst te zien in de voormalige zuiveringshal, machinegebouw en ketelhuis. En zoals het altijd gaat bij mega-tentoonstellingen die het plafond van je absorptievermogen testen, wil je bovenal verrast worden. Zeker bij deze rommelig opgezette routing met een onleesbare plattegrond en onvindbare naambordjes.

Een van de meest verrassende werken komt van Aldje van der Meer (Media GN,Groningen). Haar filmpjes komen in beweging door de touch screen van de computer aan te raken: Het strelen met je vingers doet een stukje uitvergrote menselijke huid onder gelukzalige geluiden rood opgloeien. Een kolkend putje van een wasbak vult zich na aanraking met water waarna er opwillekeurige plekken druppeltjes neervallen. De videofilm van de oorlogsliederen fluitende anus van Mr. Delmotte (Hedah, Maastricht) werkt erg op de lachspieren, en de 'fabriek' van Dylan Graham (SandbergInstituut, Amsterdam) waarin werknemers klonen van zichzelf uit hout zagen speelt in op de éénwording van Europa: voor de fabriek wappert de'Eurodyland'-vlag.

Jos Houweling, directeur van Niet de Kunstvlaai, heeft de deelnemers gevraagd om behalve zichzelf ook een buitenlands initiatief te presenteren. Zo heeft De Bank (Enschede) Hobbypop (Düsseldorf, Duitsland) uitgenodigd, en het Grafisch Atelier Utrecht de Cemeti Art Foundation (Yogyakarta, Indonesië).

De meeste buitenlandse gasten pik je er opvallend snel uit. Rudo Prekop en Miro Svolik (NOX, Praag) bijvoorbeeld tonen fotowerken waar een precisie vanaf straalt die tekenend is voor het geduld waarmee ze gemaakt zijn. Het zijn afbeeldingen van zorgvuldig opgebouwde stillevens van stukjes gaas, opgerold touw en andere frutsels. En de diepe zwartwit-tonen verraden een manier van fotograferen die met onze snelle, dure elektronische camera's niet is tereproduceren. Het werk van Donna Han (Southern Exposure, San Francisco) bestaat uit snapshots en lollige pasfotohokje-foto's geplakt op zelfgemaakt papier, en een hippie-achtige gitaar opgebouwd uit lapjes stof. Haar kunst doet denken aan knutselkunst uit de jaren zeventig, die misschien nog floreert in San Francisco maar in Nederland toch echt passé is.

Voorzichtig zou je kunnen zeggen dat de geëxposeerde werken uit Nederland in het algemeen wat zorgelozer lijken dan de buitenlandse, ironisch zelfs. Zoals de vereniging IK RED! (Utrecht) die meer mensen op de wereld gelukkig wil maken door het maatschappelijk engagement te stimuleren. Op Niet de Kunstvlaai is Europa de issue. Hiervoor inventariseert de vereniging ideeën van bezoekers over een willekeurige kwestie in Europa om in een later stadium gezamenlijk tot een oplossing te komen; zij wil redden wat er nog te redden valt.

    • Nathalie Faber