Zelf op het veld staan

Het is technisch mogelijk voetbalwedstrijden uit te zenden in drie dimensies. De kijker kan daarbij zelf, live, kiezen voor elke denkbare camerapositie, zonder dat er reële camera's nodig zijn. Het systeem dat hiervoor is ontwikkeld door een Israelische firma zal bij de komende wereldkampioenschappen voetbal niet worden gebruikt, maar een beperkte variant wel.

SporTrack heet de uitvinding en het bedrijf dat het uitbrengt heet Orad Hi Tec Systems. Om de driedimensionale informatie te krijgen zouden alle spelers, de scheidsrechter en de grensrechters en niet te vergeten de bal, een transponder moeten dragen. Dat is een elektronische schakeling die een signaal uitzendt als er microgolven op vallen. De transponders van SporTrack wegen 20 gram.

Langs het veld is een microgolfzender nodig en ten minste twee ontvangers voor de signalen uit de transponders. Twee ontvangers is eigenlijk te weinig voor driedimensionale informatie, maar een slimme opstelling van de ontvangers en de aanname dat de spelers zich in het vlak van het veld bevinden zijn samen voldoende. Er wordt dus niet een beeld opgenomen van het tafereel op het veld, er wordt alleen continu informatie verzameld over posities. Deze relatief geringe hoeveelheid data kan rechtstreeks via Internet worden verstuurd. Een computer die dit ontvangt kan met de gegevens een beeld samenstellen dat vanuit elke willekeurige positie kan worden bekeken, desnoods van boven of zelfs van op het veld.

Er zijn verschillende beperkingen. Elke speler wordt teruggebracht tot een punt in de ruimte en de kijker naar een SporTrack-uitzending via Internet zou geen verschil zien tussen een speler die loopt, een die een sliding onderneemt en een die springt om een bal te koppen. “Als we informatie zouden willen opnemen over de houding van spelers zouden we ze moeten behangen met transponders en dat is niet de bedoeling”, laat onderzoeker Yair Granot van Orad weten vanuit Tel Aviv. Deze vereenvoudiging vergeleken met het tv-beeld is de prijs die de kijker betaalt voor de extra mogelijkheden, zoals eigen herhalingen vanuit een nieuw gekozen camerastandpunt. Buitenspel kan met mathematische precisie door iedereen worden vastgesteld, en een doelpunt ook. Volgens Granot komt er in een toekomstige versie wel informatie over de houding van spelers, maar dan via 'andere technieken' waar hij geen boekje over wil opendoen. Gezichtsuitdrukkingen en beelden van de gang van zaken op de tribune zullen dan nog steeds ontbreken. Een andere beperking is dat met maar twee ontvangers hoge ballen verkeerd zullen worden gelokaliseerd. Met een derde ontvanger is dat op te lossen.

Er zijn verschillende redenen waarom SporTrack nog niet wordt toegepast en mogelijk nooit ingang zal vinden. Om te beginnen werkt Orad nog aan de vervolmaking van het prototype. Fundamenteler is het probleem dat je de bal niet van extra aanhangsels kunt voorzien zonder dat zijn gedrag verandert. De spelers zullen dat niet leuk vinden. Ook zal het voor SporTrack nodig zijn het hele stadion te vullen met microgolven zodat het een soort magnetronoven wordt - op een heel laag pitje weliswaar. Het gaat volgens Granot om 10 milliwatt, zeventig keer zo weinig als een mobiele telefoon verspreidt, maar conservatieve voetbalbonzen zullen voorlopig reden genoeg hebben om niet mee te werken. Het feit dat iedere kijker straks beter is geëquipeerd dan de scheidsrechter om spelsituaties te beoordelen maakt het systeem er ook niet kansrijker op. Omdat de positie van de scheidsrechter bekend is kun je straks in je luie stoel zijn standpunt innemen en bepalen of hij iets gezien kan hebben.

Een andere ontwikkeling van Orad is al wel beschikbaar. Met deze techniek, genaamd VirtuaLive, kunnen 3D-beelden worden gegenereerd uit een videoband van een voetbalwedstrijd. Opmerkelijk, want een video is 2D, maar niet onmogelijk want ook het menselijk oog kan deze platte beelden als 3D interpreteren. Dergelijke kunstmatig driedimensionale films worden na een wedstrijd geconstrueerd. Er is een belangrijk verschil met de beelden van SporTrack: alles wat op de video buiten beeld blijft, is onzichtbaar in de 3D-weergave. Bij SporTrack is die beperking er niet omdat alle posities steeds bekend zijn.

Exploitanten van een site op Internet kunnen een VirtuaLive-wedstrijdverslag aanbieden om klanten te trekken. Bezoekers bekijken de 3D-video met een ter plaatse verkrijgbaar programmaatje en kunnen inderdaad zelf de camerapositie kiezen.

De Duitse WDR en TF1 uit Frankrijk zullen voor de duur van de wereldkampioenschappen voetbal gebruikmaken van VirtuaLive op hun Internetsites: http://www.virtualive.com, www.sportschau.de/wm/index.html, http://infos.tf1.fr/sports/france/sommairefr.htm

    • Herbert Blankesteijn