Spanning groeit na zesde proef Pakistan

ISLAMABAD, 2 JUNI. De spanningen tussen Pakistan en India zijn in het weekeinde verder opgelopen na de zesde Pakistaanse kernproef afgelopen zaterdag. Islamabad kreeg gisteren steun van Iran voor zijn 'islamitische bom'.

Hoewel de Indiase premier, Atal Behari Vajpayee, en zijn Pakistaanse ambtgenoot, Nawaz Sharif, elkaar opriepen tot een gesprek is nog niets gebleken van enig contact tussen de twee regeringsleiders. Wel zeiden Vajpayee en Sharif allebei dat hun land geen kernwapens zal gebruiken voor offensieve doeleinden.

De Pakistaanse kernproef van zaterdagmiddag veroorzaakte opnieuw verontwaardigde en bezorgde reacties. Donderdag praten in Genève de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over mogelijkheden Pakistan en India te overreden hun nucleaire wapenwedloop te staken. In Londen praten op 12 juni de lidstaten van de G-8 (acht grote industriële mogendheden) over hetzelfde onderwerp. De vrees bestaat dat India en Pakistan in een onomkeerbare nucleaire wapenwedloop verzeild zijn geraakt. Donderdag had Pakistan naar eigen zeggen vijf ondergrondse kernproeven uitgevoerd in antwoord op de vijf kernproeven van India op 11 en 13 mei. De laatste Pakistaanse kernproef werd gehouden op een nucleaire installatie in Dostain Wadh in de provincie Baluchistan, op ongeveer veertig kilometer van de Pakistaans-Iraanse grens. Pakistan stelt dat het nu in staat is binnen enkele dagen een wapen te produceren met nucleaire lading. De architect van het Pakistaanse nucleaire programma, Abdul Qadeer Khan, zei zondag dat het een kwestie is van “enkele dagen”. Hij zei ook dat Pakistan geen nieuwe kernproeven zal houden.

Pagina 5: Pakistan is bereid met India te praten

“Wel gaan we verder met ons nucleaire programma”, zei hij. Khan zei ook dat Pakistan met zijn wapenprogramma verder is dan India. India ontkent dat.

Na de kernproef van zaterdag verklaarde de Pakistaanse regering te willen praten met India over alle conflicten, inclusief de veiligheidssituatie en de kwestie-Kashmir, de omstreden Himalaya-staat die voor tweederde in India en voor eenderde in Pakistan ligt. Het overwegend islamitische Kashmir wordt opgeëist door beide landen en vormt al sinds de deling van India en Pakistan in 1947 de belangrijkste bron van de spanningen.

De Indiase regering verklaarde na afloop van de Pakistaanse kernproef met de Pakistaanse regering te willen praten over een verdrag dat het eerste gebruik van een kernwapens verbiedt. Ook wil India dat er een wereldwijde conventie komt voor nucleaire ontwapening. Die conventie zou moeten worden opgezet volgens de internationale verdragen die het gebruik van chemische en biologische wapens verbieden. India heeft geweigerd het internationale kernstopverdrag van 1996 te ondertekenen, onder andere omdat het vijf mogendheden toestaat nucleaire wapens te hebben en geen datum stelt voor de ontmanteling van deze nucleaire wapens. De Indiase regering was ook verbolgen over een oproep van de Veiligheidsraad van de VN waarin India werd opgeroepen geen kernproeven meer te houden. “De premier heeft herhaaldelijk gesteld dat India een vrijwillig moratorium heeft afgekondigd en geen proeven meer zal houden”, aldus New Delhi.

Pakistan heeft de Japanse regering formeel verzocht te bemiddelen in de crisis tussen India en Pakistan. De Japanse minister van Buitenlandse Zaken, Keizo Obuchi, had eerder laten blijken de twee landen te willen uitnodigen om naar vreedzame oplossingen te zoeken. “We willen zo snel mogelijk een voorstel doen”, zei Obuchi op een persconferentie. De Indiase regering wil echter alleen bilateraal praten met Pakistan. “India is altijd tegen bemiddeling door een derde land geweest”, aldus premier Vajpayee in een verklaring. “India en Pakistan moeten hun geschillen oplossen op een bilaterale basis.”

Volgens waarnemers vreest de Indiase regering dat de internationale gemeenschap de aandacht te veel zal vestigen op de kwestie-Kashmir. In het Indiase deel van Kashmir woedt al acht jaar een bloedige strijd tussen islamitische milities en het Indiase leger. Volgens India stuurt Pakistan “terroristen” over de bestandslijn tussen beide landen om India te “destabiliseren”. Pakistan stelt dat het de moslims in Kashmir alleen mentaal ondersteunt.

    • Rob Schoof