Pinkpop: triomf voor vrouwen

Concert: Pinkpop 1998. Gehoord: 1/6 Megaland, Landgraaf.

In één opzicht volgde gisteren de 'hoofd'-dag van Pinkpop 98 in ieder geval de trend van de afgelopen jaren: het was een triomfdag voor vrouwelijke muzikanten. Al waren ze nog niet doorgedrongen tot de eervolle positie van afsluiter (daar stonden The Smashing Pumpkins en The Verve), bij Anouk, Tori Amos, Shirley Manson van Garbage en Sarah Bettens van K's Choice was de publieke bijval het grootst - vooral van vrouwelijke bezoekers. 'Sisters are doin' it for themselves', zong Annie Lennox ooit met Aretha Franklin. En daar zullen nobody's wife Anouk en professional widow Tori Amos het alleen maar mee eens kunnen zijn.

Op deze met ongeveer 50.000 aanwezigen drukke en voor de verandering eens zonnige, negenentwintigste editie van Pinkpop herstelde de Nederlandse zangeres Anouk haar live-reputatie, die met een eerder festival-optreden op het Groningse Noorderslag een deuk had opgelopen. Op het hoofdpodium, aan het begin van de middag zong ze hard en vuig, met soms plotseling een geëmotioneerde blues-kronkel. Ze banjerde ontspannen over het podium en trok met woeste gebaren aan het afgeknipte blonde haar. Toen ze in het eerste nummer werd getroffen door een ei deed ze haar T-shirt uit om verder te zingen in een roze sport-bh. De band speelde de rockmuziek van haar cd overtuigend maar beheerst. Wel blijft het jammer dat de nummers in melodie en structuur zo weinig verrassen.

Het 'crowd surfen' (zich gestrekt over de handen van het publiek laten bewegen) was gisteren weer populair. Huilende meisjes, met camera in de hand geklemd, stonden tijdens Anouks optreden tegen het hek gedrukt, terwijl de schoenen en knieën in hun nek sloegen. Maar het aanbod van de beveiliging om hen in veiligheid te brengen, werd beslist afgeslagen.

Net als twee jaar geleden dook Sarah Bettens, in kort zomerjurkje, zelf in de massa. “Ik heb alles nog aan, dat is het belangrijkste”, zei de Belgische toen ze weer achter de microfoon stond. K's Choice speelt gevaarloze pop, mooi tweestemmig gezongen met een volle maar niet ruige klank.

Even later liet Tori Amos voor het eerst op deze maandag wat avontuur horen. In de afgeladen Roskilde-tent (geschikt voor 18.000 mensen) deed ze haar eerste Nederlandse optreden met begeleidingsband. Op twee klavieren speelt Amos nog altijd de belangrijkste partijen, terwijl haar sprookjesmuziek nu wordt geaccentueerd met drums en gitaaruithalen. Maar Amos moet je ook zien en dat lukte hier helaas niet.

Bij de heen en weer springende Shirley Manson is gezichtsexpressie wat minder essentieel. Het optreden van Garbage, in dezelfde tent, kwam dus beter tot zijn recht. De 'ABBA-grunge' - luchtige melodieën in gruizige verpakking gezongen met een klaterende meisjesstem - werd ontstuimig maar genuanceerd gebracht. De geest van Agnetha, Benny, Björn en Annifrid was onverwacht ook vaardig over de Amerikaanse groep Grandaddy - in de dartelige pianoakkoorden die hun prachtige transparante, langzame rocknummers doorkruisten.

Het Pinkpop-programma was aantrekkelijk maar ook eenzijdig. Waar ooit een dance-tent stond, was nu een 'stemmige rock'-tent ingericht met behalve Grandaddy ook Sixteen Horsepower en Tindersticks. De enige dance-act gister was Junkie XL, de Nederlandse big beat-groep van Tom Holkenborg. Dankzij Rude Boys opgefokte podium-gedrag en Holkenborgs muzikale manipulaties werd het een opwindend optreden. Zo liet Holkenborg het volume soms terugvallen, waardoor het publiek de kans kreeg zich te laten horen, om vervolgens met een mokerslag terug te komen. De ritmes, waarom het bij dit soort muziek draait, zijn gevariëerd en hoewel soms megalomaan, indrukwekkend in hun ruimtelijkheid.

Ook de Engelse groep Spiritualized zoekt 'space', getuige de laatste cd-titel Ladies And Gentlemen We Are Floating In Space en het vervluchtigende karakter van de liedjes van Jason Pierce. Je ziet een reguliere band - gitaar, bas, drums, saxofoon, keyboard - maar je hoort een rondsuizend pandemonium met flarden van liedjes, alsof aliens onze ether binnenvallen.

Pinkpop had de Nederlandse primeur van een live-optreden van The Verve. De Engelse band rond zanger Richard Ashcroft heeft een merkwaardige geschiedenis. Na een nagenoeg succesloze start begin jaren negentig, waarna de groep in 1994 opbrak, maakte The Verve vorige zomer een comeback in de originele bezetting. Dankzij de single Bittersweet Symphonie en de cd Urban Hymns kon de groep zich meteen rekenen tot de top van de Britse popmuziek.

The Verve heeft een zekere verwantschap met Spiritualized, al wordt de bedwelmende stijl hier gepaard aan helder omlijnde 'pop'-melodieën. Tussen de nummers door had Ashcroft het vocabulaire van een gangster-rapper, maar als hij zingt klinkt er grote verfijning: beklag en erbarmen, weemoed en triomf kunnen zich binnen èèn zin afwisselen. De groep speelde opvallend sobere versies van hun nummers, zonder koortjes of tweede stem. En ook die spaarzaamheid werkte uitstekend.

The Smashing Pumpkins daarentegen kozen voor uitbreiding. Het trio, aangevuld met twee percussionisten, een drummer en een pianist, speelde voornamelijk nummers van hun nieuwe cd, Adore. De langzame liedjes werden met omzichtigheid uitgevoerd en kwamen nog niet echt op gang. De oudere nummers waren opgefrist met nieuwe arrangementen en bekoorden wel. The Smashing Pumpkins, hier gekleed in doorkijkbloese en duivelshorentjes (bassiste D'Arcy) en in lange zwartleren jas (Billy Corgan), bleven achter bij de verwachtingen. Maar dat lag misschien aan het nog klaarlichte uur. Graaf Dracula gedijt nu eenmaal ook beter bij de duisternis.

    • Hester Carvalho