Mystery Train

Mystery Train (Jim Jarmusch, 1989, VS). Duitsl.2, 0.45-2.30u., Duits ondertiteld.

Zijn laatste film, de absurdistische western-variant Dead Man (met Johnny Depp), was alweer ruim twee jaar geleden in de Nederlandse bioscoop te zien. Een veelfilmer kun je hem niet noemen, Jim Jarmusch, de melancholieke èn droogkomieke observator van de worsteling van de menselijke soort met de leegte van het bestaan. Hij is ook de eigenzinnige, 'minimalistische' meester van de lange camera-instelling, een stijlprincipe dat volgens de overlevering ooit - zoals zoveel artistieke beginselen - puur uit praktische bezuinigingsdrang is voortgekomen. Jarmisch is verder een van de weinige Amerikaanse filmauteurs van wie we het complete oeuvre in ons land voorgeschoteld hebben gekregen.

Mystery Train (uit 1989) is door Jarmusch (Ohio, 1953, geboren uit een mengsel van Tsjechisch, Duits, Frans en Iers bloed) altijd aangeduid als de afronding van een trilogie over buitenlanders die met verbazing door het mythische Amerika van hun dromen dwalen. In eerdere films liet hij ieen Hongaars meisje in Florida belanden (Stranger than Paradise, 1984) en zette hij de blijmoedige Italiaan Roberto Benigni achter slot en grendel in het gezelschap van twee autochtone losers (Down by Law, 1986).

In Mystery Train zijn het twee jonge Japanse toeristen, een verse Italiaanse weduwe en een wanhopige Engelse gastarbeider die hetzelfde etmaal doorbrengen in Memphis, Tennessee, de bakermat van de rock and roll, waar de geest van Elvis Presley nog immer rondwaart, af en toe letterlijk. Hun lotgevallen worden separaat uit de doeken gedaan: ze vormen een drieluik van verhalen die gelijktijdig plaatsvinden, een beetje zoals Jarmusch later een vijftal, zich gelijktijdig verspreid over de aarde voltrekkende taxi-ritten verbeeldde in Night on Earth (1992).

Wat de personages in Mystery Train verbindt is niet alleen hetzelfde uitgestorven hotel in een uitgestorven Memphis, niet alleen hetzelfde (door Tom Waits aagekondigde) liedje van Elvis op het lokale radiostation en evenmin het pistoolschot dat vier op hetzelfde moment horen weerklinken - ze zijn allen op weg naar 'ergens anders', zonder dat einddoel te kunnen definiëren, laat staan te kunnen bereiken. Wachten op Godot lijkt ook in dit geval een adequaat referentiekader.