Justitie betaalt 25.000 gulden aan getuige drugszaak

DEN HAAG, 2 JUNI. In ruil voor een belastende verklaring tegen een belangrijke Colombiaanse drugsverdachte heeft het Haagse openbaar ministerie een getuige 25.000 gulden betaald.

Het gaat om een nieuwe vorm van bewijsgaring. Justitie heeft voor het kopen van een getuigenis speciale toestemming gekregen van de centrale toetsingscommissie (CTC) die zich bij het OM over grensverleggende methodes buigt. De getuige - een 28-jarige horecaondernemer uit Den Haag - kreeg het geld voor zijn verklaring op naam onder voorwaarde dat de afspraken geheim blijven. Tevens diende het geld ter dekking van “kosten voor door u te treffen maatregelen ten behoeve van uw persoonlijke veiligheid”.

De getroffen overeenkomst, die door de Haagse hoofdofficier van justitie S. van Gend en de getuige op 13 februari is ondertekend, is binnen het openbaar ministerie omstreden. Bij het Haagse OM noemt men het een modern bewijsmiddel dat noodzakelijk is nu justitie sinds de parlementaire enquête opsporingsmethoden eigenlijk niet meer mag werken met burgerinfiltranten. “Nu kopen we achteraf het bewijsmateriaal”, aldus een zegsman.

Andere officieren van justitie vinden het echter ontoelaatbaar dat de overheid getuigen zelf laat opdraaien voor de financiering van hun veiligheid die in gevaar komt als zij in een strafzaak een verklaring afleggen. De getuige die nu 25.000 gulden heeft gekregen vertelt over cocaïnetransporten van een Colombiaan, Arnoldo Quiceno Botero, die volgens het Haagse OM een van de topbazen is van het beruchte Cali-drugskartel. De Colombiaan werd met de kerst op Curaçao aangehouden en onder strikte beveiliging naar Nederland gevlogen. In interne OM-stukken staat dat de Colombiaan aan het hoofd staat van een organisatie “die liquidaties niet schuwt”.

“Als we een getuige nodig hebben maar denken dat hij gevaar loopt, moeten we hem zelf beschermen en niet een zak geld meegeven”, aldus een OM-topman. De CTC-commissie van het OM dacht daar anders over. In een vertrouwelijk advies van 18 december 1997 adviseert zij de getuige gelet op zijn 'veiligheidsrisico' 50.000 gulden te betalen. Den Haag verlaagde dit bedrag. De Rotterdamse strafrechtsgeleerde prof.H. de Doelder spreekt van een nieuwe trend om getuigen te kopen. “Het gevolg is straks wel dat je als getuige wel gek zou zijn om gratis verklaringen af te leggen.”

Pagina 7: Justitie hoopt op informatie voor dossier-Bouterse

Net als De Doelder zegt ook prof. P. Tak uit Nijmegen dat deze overeenkomst “definitief bewijst dat met criminaliteit geld is te verdienen. Een getuigenis is handelswaar”.

Justitie heeft al de mogelijkheid zogeheten deals met criminelen te sluiten. Het OM mag in dat geval bepaalde verdachten een voorkeursbehandeling geven in ruil voor medewerking aan het onderzoek. In deze zaak gaat het daarentegen om gewone getuigen die geld krijgen als ze bereid zijn tegenover de rechter te verklaren op een wijze “die zakelijk overeenstemt” - aldus de tekst van de overeenkomst - met hetgeen ze eerder bij de politie hebben verteld.

De Doelder noemt die laatste voorwaarde ontoelaatbaar. Als een getuige bij nader inzien tot de conclusie komt dat zijn verklaring bij de politie niet klopte, krijgt hij zijn geld niet als hij er bij de rechter op terugkomt. “Het moet justitie niet gaan om de consistentie van verklaringen maar om de waarheid”, aldus De Doelder.

De uitzonderlijke overeenkomst van het Haagse openbaar ministerie is een initiatief van officier van justitie G. Haverkate. Hij was in 1995 nog rechter-commissaris in Den Haag en bepaalde toen dat zeven getuigen uit gerechtvaardigde angst voor represailles anoniem verklaringen tegen de voormalige Surinaamse legerleider D. Bouterse mochten afleggen over diens vermeende drugshandel. Haverkate, die vorig jaar overstapte naar justitie, heeft de toetsingscommissie van het OM toestemming voor de overeenkomst met de getuige gevraagd nog voordat de verdachte Colombiaan op de Antillen was aangehouden.

De Haagse politie vindt de vervolging van Quiceno Botero zo belangrijk, omdat men hoopt dat deze verdachte informatie verschaft over banden tussen de Colombiaanse drugskartels en Bouterse. De politie zegt aanwijzingen te hebben dat Botero daarover kan verklaren.

De verdachte, die in de streng beveiligde EBI-gevangenis van Vught zit, heeft tot nu toe niets verteld. Justitie hoopt dat dit verandert wanneer hij later dit jaar tot een vermoedelijk jarenlange celstraf wordt veroordeeld. Daarna wacht hem nog uitlevering aan de Verenigde Staten. Tenzij hij alsnog een deal sluit, zo hoopt men bij het Haagse OM.

    • Marcel Haenen